Điện ảnh

Xem phim để học về hội họa, phần 1: Những cuộc đời như… phim 10. 05. 14 - 10:31 am

Anh Nguyễn

Theo lý thuyết về nghệ thuật của Hegel, năm dạng nghệ thuật chủ chốt xếp theo thứ tự là: kiến trúc, điêu khắc, hội họa, âm nhạc, thơ ca. Sau này, Ricciotto Canudo liệt kê thêm khiêu vũ – nghệ thuật thứ sáu, và điện ảnh – nghệ thuật thứ bảy. Tuy sinh sau đẻ muộn, điện ảnh có sức phát triển thần tốc nhất trong tất cả. Ngoài ra, điện ảnh cũng không ngừng kết hợp những yếu tố nghệ thuật khác vào dòng chảy của mình, rõ ràng nhất chính là âm nhạc – chẳng thế mà những giải thưởn điện ảnh danh giá có hẳn hạng mục đề cử nhạc nền riêng. Ở bài này, chúng ta thử khám phá một số bộ phim (hay) có yếu tố hội họa.

Dạng thứ nhất là những bộ phim mang tính chất “học thuật” về tiểu sử, cuộc đời của những họa sĩ nổi tiếng (không tính phim tài liệu như series truyền hình The private life of a masterpiece của BBC – chủ đề cho một bài khác). Những bộ phim dạng này thường có lượng fan khá bé nhỏ, cũng khó cạnh tranh ngoài rạp với các phim bom tấn khác, nhưng lại được ưu ái trong giới… mọt sách. Để kích thích hứng thú của sinh viên đối với lịch sử hội họa, các giảng viên rất nên dự trữ và cập nhật những bộ phim theo chủ đề này – việc nhìn thấy những họa sĩ từ thời xa xăm sống dậy trên màn ảnh và mang gương mặt những diễn viên nổi tiếng sẽ giúp ích không nhỏ cho những bài giảng bớt khô khan và khó nhớ.

Một số bộ phim tiêu biểu của dạng này:

Frida (2002)

Poster phim Frida. Ngay cả nếu không có tựa đề, cũng không thể lẫn đi đâu đôi lông mày kinh điển của nữ họa sĩ.

Kể về cuộc đời bi kịch của nữ họa sĩ Frida Kahlo, vợ của họa sĩ-nhà cách mạng Diego Rivera. Bà bị tai nạn từ lúc còn rất trẻ và sống cuộc đời nhiều đau đớn cả về tinh thần lẫn thể xác. Hội họa của bà mang tính cá nhân cực điểm (hầu hết là tranh chân dung tự họa), đẹp một cách ám ảnh, và rất… Nam Mỹ. Nữ diễn viên bốc lửa Salma Hayek đóng vai Frida, ngoài ra còn có hai trai đẹp Antonio Banderas và Edward Norton.

Cô gái đeo hoa tai ngọc trai – Girl with a pearl earring (2003)

Poster phim Girl with a pearl earring. Nếu zoom in thật kĩ, có thể nhận thấy hai nhân vật đã được xử lý để hóa từ ảnh chụp thành tranh vẽ. Viên ngọc trai baroque nổi bật nhưng vẫn… chưa bì lại được ánh mắt của Scarlett.

Phim thuật lại sự ra đời của bức tranh nổi tiếng Girl with a pearl earring do danh họa Vermeer vẽ vào năm 1665. Dựa trên một cuốn tiểu thuyết hư cấu, bộ phim xoay quanh chuyện tình khá sến của họa sĩ và cô người hầu kiêm người mẫu tại gia (do Scarlett Johansson đóng). Góc quay và ánh sáng của phim tái hiện hoàn hảo tinh thần trong những bức tranh của Vermeer – cả bộ phim là một cuộc triển lãm cho phong cách Hà Lan của họa sĩ. Scarlett Johansson được đề cử giải Quả cầu vàng với vai diễn này.

Vincent and Theo (1990)

Poster phim Vincent và Theo

Bộ phim xoáy vào mối quan hệ đặc biệt giữa Vincent Van Gogh và em trai Theo. Những bức thư của Vincent gửi cho Theo là nguồn tư liệu quý giá cho những học giả nghiên cứu về tranh Van Gogh, và cũng là cơ sở quan trọng cho bộ phim này. Tim Roth có một màn trình diễn xuất sắc. Trong ba phút đầu tiên của bộ phim, cảnh đầu tiên là một đám nhà giàu kiêu kỳ chen vai thích cách trong phiên đấu giá tranh Van Gogh ở thời hiện tại, rồi mờ đi và hiện ra Vincent sống nghèo khổ cùng cực. Bộ phim dấy lên nhiều câu hỏi về giá trị và giá cả của nghệ thuật, là một tác phẩm cảm động về tình anh em, và nằm trong danh sách phải xem của những người yêu tranh Van Gogh. Đặc biệt trong phim có cảnh Vincent vẽ tranh giữa cánh đồng hoa hướng dương là một trích đoạn tuyệt đẹp và đáng nhớ.

Artemisia (1997)

Poster phim Artemisia. Dựa trên tranh tự họa còn lại của bà. Có thể thấy nữ diễn viên chính được chọn có hình dáng thon thả hơn cho phù hợp với tiêu chí cái đẹp hiện đại.

Artemisia Gentileschi là một nữ họa sĩ Baroque đặc biệt. Bị cưỡng hiếp bởi chính thầy giáo dậy vẽ. Bà không sợ hãi, thu mình lại sau đó, mà ngược lại, hướng nỗi đau vào hội họa. Ở một thời điểm không có nữ họa sĩ nào được coi trọng thật sự, bà khẳng định tài năng bằng những tác phẩm khắc họa những người phụ nữ mạnh mẽ, có khả năng trả thù những người đàn ông làm hại mình, tiêu biểu là bức Judith chặt đầu Holofornes. Có thể coi Artemisia là nữ họa sĩ theo chủ nghĩ bình quyền đầu tiên của Ý. Bộ phim, tuy vậy, lại biến vụ cưỡng hiếp thành một cuộc mây mưa đồng thuận, có tình yêu và dẫn dắt theo hướng… sexy thế đó, phần nào làm hỏng toàn bộ ý nghĩa sự nghiệp của Artemisia. Nhưng nếu không quá khắt khe về sự thật lịch sử thì…

Ngoài ba bộ phim kể trên, còn có một số bộ phim khác như Goya’s Ghosts (về Goya, với Natalie Portman), Surviving Picasso (về… Picasso, với Anthony Hopkins), Klimt (với John Malkovich), Pollock ( có Val Kilmer thủ vai de Kooning), Lust for Life (về Gauguin).

*

Dạng thứ hai là những bộ phim sử dụng hội họa như một cái nền, một phương tiện để truyền tải ý tưởng của nhân vật, hoặc một thiết bị để đẩy bộ phim thêm phần kịch tích. Người xem có thể vừa học được những bài học nho nhỏ về hội họa, vừa tận hưởng những pha hành động hoặc lãng mạn mà không cảm thấy như đang ngồi trong phòng học. Xin sẽ đề cập ở bài sau.

*

Anh Nguyễn viết về mỹ thuật:

- Xem tranh: Primavera – mùa xuân huyền bí
- Xem tranh: “Lễ Tấn phong Đức Mẹ Đồng Trinh” – làm sao giải quyết một đặt hàng hóc búa?
- Xem tranh: “Bữa trưa”, hay là cuộc chiến huynh đệ tương tàn
- “Salome” – đã quyến rũ thì thường gây chết người (phần 1)
- “Salome” của Aubrey: Art Nouveau làm đau mắt người giả dối
- Art Nouveau: đường cong, phụ nữ hồ ly, chất liệu lung linh, nhiều nguồn cảm hứng
- Gustav Klimt: nhân vật vàng của Art Nouveau với những trận mưa vàng
- Xem tranh: Portinari Altarpiece – trong lúc chờ Thiên Chúa giáng sinh
- Xem tranh: Portinari Altarpiece: Sinh ra để Chết và Cứu Chuộc
- Mannerism, bài 1: Đứa em hỗn độn và vặn vẹo của Phục Hưng
- Madame X: Ai tai đỏ giơ tay lên
- Rene Magritte: Tỉ mỉ đến lạnh lùng
- Magritte và những ẩn ức về mẹ
- Yayoi Kusama: từ ảo giác đến các hợp đồng lớn
- Màu của đồng tiền: đục nước béo nhà thiết kế
- Liu Ye – người đàn ông trốn trong màu cổ tích
- Futurismo: thiếu thực tế, thiếu “đẹp”, thân Phát-xít, quá nổi loạn, và rồi chết yểu
- Matisse: Màu dã thú cho khổ đau dịu lại
- Xem tranh để học cắm hoa
- Những “dã thú” tiêu biểu của Fauvism
- Nghệ thuật Baroque: huy hoàng, lồ lộ, gây xúc động
- Kuroda Seiki: không vĩ đại nhưng công to
- Xem tranh để đón Phục sinh – phần 1: Sáu bước đến Đồi Sọ
- Xem tranh để biết Phục sinh – phần 2: Mạnh hơn cái chết, lớn hơn cả sự ra đời
- Xem phim để học về hội họa, phần 1: Những cuộc đời như… phim
- Xem phim để học về hội họa, phần 2 – Khi tranh quý là cái nền hồi hộp
- Nhật Bản: khi cắm hoa trở thành một thứ đạo
- Pointillism: những đốm nhỏ làm nên trường phái lớn
- Rococo: qua bao nhiêu ghét bỏ vẫn phù phiếm, mỹ miều
- Nếu vẽ mèo, nên biết mèo đã được vẽ thế nào, trong lịch sử
- “The garden” của Hieronymus Bosch: Khi Lady Gaga của Phục Hưng Hà Lan tưởng tượng
- Neoclassicism -Tân cổ điển: Sắc sảo, thanh thoát, nhẵn bóng, và hoàn mỹ
- Trứng Faberge thần tiên – bằng chứng phù hoa của triều đại Nga hoàng
- Màu trong hội họa: năm câu chuyện có thể bạn chưa biết
- Jean-Auguste-Dominique Ingres: ừ thì “nhân tạo”, ừ thì “lỗi thời”, nhưng mà quá đẹp
- Dada là gì? Là tuyên ngôn lớn dưới một cái tên vô nghĩa
- Xem tranh: Babel – chỉ vì kiêu căng mà phải học ngoại ngữ
- Neo-Dada: mới như Dada, bứt phá như Dada, nhưng đã dịu hơn
- Pre-Raphaelites – khi cái đẹp tình cảm chống lại cái đẹp vô hồn
- Về bức tranh vẽ gia đình Tổng thống Washington của Edward Savage
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 1): Từ Rokeby Venus eo con kiến của Velázquez
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 2): El Greco – người Hy Lạp lẫy lừng nơi đất khách
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 3): Goya – người khổng lồ u uất
- Vẽ ông Rolin gặp Đức Mẹ: Jan van Eyck có “lỡm” khách hàng?
- Xem tranh và hang đá Giáng sinh: vì sao lại như thế…
- “Madonna in the Church” của Jan van Eyck: sự vĩ đại trên từng milimet
- Nefertiti: một cái đầu xinh khiến ngàn anh tranh cãi
- Những con vật trong tranh Phục Hưng Bắc Âu: đều là biểu tượng
- “Arnolfini Portrait”: xem tranh như đọc mật mã
- Kinh Kim Cương tại Đôn Hoàng: công kẻ tinh ranh, tội ông ngớ ngẩn
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 1)
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 2)
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 3)
- Thánh Christopher: kẻ bơ vơ cõng Chúa và cả thế giới qua sông
- Tại sao nói đài phun nước Trevi là theo phong cách baroque?
- THE VEILED CHRIST: tấm vải liệm bằng đá hay bằng vải?
- GHOST CLOCK: Khi không còn thời gian, gỗ cũng dịu như vải
- Ngoài ăn gelato và shopping ở Rome, đừng quên xem tượng Bernini

Ý kiến - Thảo luận

10:08 Sunday,11.5.2014 Đăng bởi:  thuốc lào
Ra Hàng Hành, Bảo Khánh bạn nhé. Địa chỉ cụ thể mình quên mất rồi :D
...xem tiếp
10:08 Sunday,11.5.2014 Đăng bởi:  thuốc lào
Ra Hàng Hành, Bảo Khánh bạn nhé. Địa chỉ cụ thể mình quên mất rồi :D 
3:45 Sunday,11.5.2014 Đăng bởi:  Hoamai

Có bạn nào biết ở Hà Nội nơi nào bán đĩa phim dạng như này không, chỉ mình với... thanks


...xem tiếp
3:45 Sunday,11.5.2014 Đăng bởi:  Hoamai

Có bạn nào biết ở Hà Nội nơi nào bán đĩa phim dạng như này không, chỉ mình với... thanks

 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp