Thiết kế

Những bức thiệp Giáng sinh kỳ cục 11. 01. 16 - 1:23 pm

Hoàng Lan dịch

SOI: Giáng sinh đã qua lâu rồi, nhưng giờ bài mới dịch xong. Các bạn đọc cho Giáng sinh năm sau nhé

*

Những chú mèo cư xử như người, chú ếch giết đồng loại để cướp của, và sâu bọ nhảy múa dưới ánh trăng có lẽ sẽ chẳng bao giờ xuất hiện trên thiệp Giáng Sinh ngày nay.

Chữ trên thiệp: “Chúc bạn một Giáng Sinh vui vẻ”

 

Chữ trên thiệp: “Chúc Giáng Sinh vui vẻ”

Tuy nhiên vào thời Victoria, thế kỉ 19, người dân chẳng thấy gì bất thường khi gửi nhau tấm thiệp rầu rĩ vẽ hình chú chim cỏ đỏ nằm chết lăn quay, đi kèm câu “Chúc bạn một Giáng Sinh vui vẻ”; hoặc một tấm thiệp vẽ hình cậu bé vẫy tay chào một chú sứa đang bay lơ lửng trên không.

“Chúc bạn có một Giáng sinh vui vẻ”

 

Thiệp hình cậu bé và con sứa xanh, do Ernst Haeckel vẽ

Nhiều mẫu thiệp Giáng sinh kì lạ từ thời Victoria bỗng nhiên xuất hiện trên mạng truyền thông xã hội vào mùa lễ năm nay (một người với nick @HorribleSanity đã chia sẻ một số mẫu thiệp đặc biệt ghê rợn, như tấm vẽ cảnh ếch giết nhau, và cảnh ông già Noel nhét một đứa trẻ vào túi). Nhưng những hình ảnh này từ đâu mà ra, chúng mang ý nghĩa gì? Một phần ý nghĩa của chúng đã mất qua thời gian, nhưng điều quan trọng cần xem xét là vào đầu những năm 1800s, Giáng Sinh không phải mùa lễ phổ biến rộng rãi như hiện nay. Vì thế, những hình tượng như ông già Noel – nguyên bản là Thánh Nicholas, cây thông, quà cáp, tuyết… là thứ dần dần phát triển vào thời thế kỉ 19.

“Một Giáng Sinh vui vẻ cho bạn”

Theo nhiều nguồn thì lễ Giáng Sinh bắt đầu thịnh vào thời Victoria ở Anh. Mọi thứ là do nữ hoàng Victoria khơi mào, bà cùng phu quân gốc Đức – Hoàng tử Albert – ăn mừng ngày lễ này vào năm 1848 bằng cách trang trí một cái cây, tờ Illustrated London News vẽ lại khung cảnh ấy, đăng trên báo của họ, khiến bức hình được lan truyền rộng rãi. Theo BBC, thiệp Giáng Sinh chính thức xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1843, trên đó là hình minh họa một gia đình hạnh phúc bên bàn ăn, do Henry Cole vẽ. Giá của tấm thiệp này hơi đắt đối với một người dân bình thường, song truyền thống đã bén rễ, vì vậy cho đến năm 1880, theo BBC, ngành công nghiệp thiệp Giáng Sinh “đã sản xuất khoảng 11.5 triệu tấm thiệp”.

“Những lời chúc tốt đẹp nhất cho Giáng Sinh”

Cô Tara Moore viết trong cuốn Victorian Christmas in Print (In Ấn cho lễ Giáng Sinh thời Victoria), rằng ngành thương mại này cạnh tranh đến nỗi các công ty thiệp còn trả 1,000 guineas để Nam tước Alfred Tennyson viết một bài thơ cho thiệp Giáng Sinh. Moore còn viết rằng “Chúng ta thường cho rằng một nền văn hóa ủng hộ lễ Giáng Sinh thì ít ra nền văn hóa này phải theo đạo Thiên Chúa; tuy nhiên, những người mang tín ngưỡng khác đôi lúc cũng thấy có lợi khi tham gia vào ngày lễ họ cho là một dịp để ăn mừng những giá trị của tầng lớp trung lưu Anh Quốc”. Một số thơ văn và hình ảnh gắn với câu chuyện Chúa Giáng Sinh (nativity), nhưng số khác thiên về một Giáng Sinh mang tính văn hóa, và thường có ý tách rời khỏi tôn giáo.

Một tấm thiệp hình các chú ngài khá u sầu với bài thơ đi kèm (Các bạn nhấn vào ảnh để xem bản to hơn)

 

Một tấm thiệp khác với bài thơ khá hài hước

Song song với lễ là truyền thống đa thần vẫn tồn tại ở Anh và ở khắp châu Âu. Vào năm 2013, Sarah Elizabeth Troop đã tập hợp lạa một danh sách về những con “Quái vật mùa Giáng Sinh” cho trang web Atlas Obscura, ví dụ như con Krampus – một phiên bản sao xấu xa của Thánh Nicholas, hay nhân vật Mary Lwyd – theo truyền thuyết xứ Welsh Lwyd là một bộ xương ngựa chuyên bắt dân thường làm thơ có vần. Những giai thoại trên, cũng như những vấn đề người thời đó quan tâm, đều ảnh hưởng lên hình vẽ của những tấm thiệp, đề tài đi từ khoa học, nghệ thuật đến tôn giáo. Tranh minh họa do Enrst Haeckel vẽ về lịch sử tự nhiên, như tranh vẽ mực hay sứa cũng lên bìa thiệp, và chúng thường nói về những thông điệp xã hội, ví dụ như cảnh mấy chú chim chết sẽ làm người ta liên tưởng đến đứa trẻ nghèo khó chết cóng trên những con phố mùa đông. Thế nên, dù giờ đây trong mắt ta mấy tác phẩm này quả thật nom hết sức kì lạ, nhưng ngay cả những tấm thiệp Giáng Sinh rùng rợn nhất của thời Victoria vẫn có một ý nghĩa nào đó đối với người gửi (hoặc người nhận).

Một tấm thiệp hình con Krampus

Mời các bạn xem thêm một số mẫu thiệp khác:

Người tuyết thời Victoria

 

“Những người bạn vắng mặt [người bản xứ], mong rằng chúng ta sẽ gặp lại họ sớm. Một Giáng Sinh vui vẻ cho bạn” (1876)

 

“Với nhiều lời chúc Giáng sinh vui vẻ”

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ cho bạn”

 

Một trong những mẫu thiệp Giáng Sinh đầu tiên của Úc, do Bessie Rouse sưu tập

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ”

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ” (1908)

 

“Một tiếng gáy mừng Giáng Sinh”

 

“Một Giáng Sinh nồng nhiệt: Bốn chú ếch vui nhộn/Ham đi chơi trượt băng/Dù khi hỏi mẹ xin phép/Bà đã nghiêm khắc nói rằng “Không!”/Anh em ếch đau mông, ngã theo hàng thẳng đều/Một bài học Giáng Sinh cho những người thông minh/Chỉ vậy thôi”

 

“Mọi lời chúc tốt đẹp cho Giáng Sinh của bạn”

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ cho bạn”

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ cho bạn”

 

“Một Giáng Sinh đầy niềm vui cho bạn”

 

“Chúc bạn một Giáng Sinh vui vẻ”

 

“Ai sợ nào?”

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ và năm mới hạnh phúc”

 

“Cầu chúc cho những vui nhộn “thắp sáng” Giáng Sinh của bạn”

 

“Tôi đến chúc mừng bạn” (bên trong ghi: “Những lời chúc Giáng Sinh đầy yêu thương, chúc cho những gương mặt tươi cười sẽ sum vầy quanh lò sưởi hồng của bạn trong ngày Giáng Sinh này, mong bạn luôn đầy tràn những niềm vui và phấn khởi, và thế giới quanh bạn sẽ hân hoan, tươi vui”)

 

“Một Giáng Sinh vui vẻ”

 

“Chúc bạn một Giáng Sinh vui vẻ hoàn hảo”

*

Từ Hyperallergic

 

Ý kiến - Thảo luận

21:59 Monday,11.1.2016 Đăng bởi:  Katty
So với những tấm thiệp này, thiệp hiện nay thật là nhạt nhẽo :'(
...xem tiếp
21:59 Monday,11.1.2016 Đăng bởi:  Katty
So với những tấm thiệp này, thiệp hiện nay thật là nhạt nhẽo :'( 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Nói lại với Mỹ Ngọc

Người xem Hà Nội

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả