Chính trị

Người Kurd: dân tộc chỉ có núi là bạn 09. 10. 14 - 9:20 am

Sáng Ánh

Trong 7 thế kỷ, đế chế Ottoman bành trướng từ cái nôi Thổ Nhĩ Kỳ sang đến Âu châu, trung Á, bắc Phi, đông Phi và bán đảo Ả Rập, trở thành một đế quốc cường thịnh và huy hoàng bậc nhất trong lịch sử. (Chú thích thừa thãi: ngày nay tập đoàn café Trung Nguyên vẫn còn phải biết ơn họ, cà phê đến Âu là qua ngả Budapest (Hungary) dưới sự thống trị của nhà Othman, sau đó nhỏ giọt đắng giọt sầu sang Pháp v.v. và dần dà mới đến Việt Nam để mà xoa dịu tâm trạng của những kẻ buồn không biết vì sao). Hùng mạnh như thế, trong đế quốc đa dân tộc, đa tôn giáo, đa văn hóa này, gọn lỏn một dân tộc từng hiện diện trước Công nguyên nhưng hiện nay bơ vơ là dân tộc Kurd.
 

Trang phục Kurd, 1873. Bên phải là người Kurd vùng Aljazeera (Mesopotamia). Giữa, một người Kurd thị trấn Mardin (biên giới Syria). Trái, là một người chăn cừu vùng Diyarbekir(đông nam Turkey). Ảnh: Pascal Sebah

Hiện có khoảng trên 40 triệu người Kurd sinh sống trên một diện tích tương đương/lớn hơn Việt Nam (350.000-500.000 km2). Sau khi đế quốc Ottoman tan rã (sau đệ nhất Thế chiến), Kurd là một dân tộc không có quốc gia mà phân tán trên các nước trong vùng là Turkey, Iran, Syria và Iraq. Thỏa ước gọi là Sykes-Picot giữa Anh và Pháp khi chia nhau thuộc địa cũ của đế quốc Ottoman đã quên mất họ. Người đã quên rồi nhưng ta còn nhớ, năm 1925 người Kurd ở Iraq làm loạn và Anh quốc dùng máy bay ném hơi độc Yperite (tức là vũ khí hóa học) để dẹp họ, vào cùng thời điểm người Pháp ném bom Maroc hay Damascus (và làng Cổ Am, Hải Dương vài năm sau, 1930). (Lại chú thích thừa thãi: thỏa ước này địnhh chia cho chế độ Nga hoàng khu vực thành phố Istanbul để cho Nga có đường từ Hắc Hải thông ra biển địa Trung. Việc “ông Nga hoàng ở nước Nga, vì sao ông đến vườn hoa Nhĩ Kỳ” này không thành vì xảy ra Cách mạng tháng 10, nếu không ngày nay nước Nga đã có đội bóng đá Galatasaray và thêm một Nobel văn học là Orhan Pamuk).
 

Bản đồ “phân lô” của Anh và Pháp theo thỏa ước Sykes-Picot 1916

Việc ném bom ngày nay chẳng có gì mới mẻ cả trong khu vực, như đại biểu quốc hội Anh quốc George Galloway mới nhắc nhở “Ta đã ném bom Iraq từ 100 năm nay rồi” và Saddam Hussein không phải là người sử dụng vũ khí hóa học đầu tiên để tiêu diệt người Kurd tại Iraq.

Tại Iran, Turkey, tất nhiên là người Kurd cũng không yên, liên tục đòi tự trị. Khi Saddam đổ, khu vực Kurd tại Iraq trên thực tế trở thành độc lập với quân đội và chính quyền một cõi, gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà. Và đứng bên ngoài các tranh chấp sunni/shia của Hồi giáo Ả Rập (người Kurd cũng Hồi giáo, tuyệt đại đa số là Sunni, ngoài ra một số nhỏ Ki tô, nhưng vấn đề chung của họ là vấn đề dân tộc, không phải là vấn đề giáo phái).
 

Người Kurd tại đông nam Turkey. Ảnh Reuters

Nếu người Kurd không có vấn đề giáo phái thì họ lại có vấn đề đảng phái. Tại Iraq, sau khi hục hặc và tay chân điệu võ với nhau trong nhà, chính quyền Kurd tự trị hiện nay liên kết thống nhất gì đó tạm thời. Thành phần chính và cầm quyền là thành phần thiên hữu và “thân” Tây phương (KDP-PUK). Vì thế, họ được Tây phương giúp đỡ, sau khi vỗ trán nghĩ ra, à, chặn thằng IS có thằng Kurd dùng được, mà xem ra nó cũng trắng trẻo đây, hay không đến nỗi nào đen đủi.
 

Quần chúng tụ họp xem lễ hội làng tại Iraq, dưới thời Saddam, các hoạt động văn hóa dân tộc này bị cấm đoán.

Tại Syria lại khác, phong trào tự trị của người Kurd lại thiên tả (PYD), gắn bó với đảng PKK (Lao động Kurd) tại Turkey, là một phong trào giải phóng vũ trang được phương Tây và Turkey xếp vào hàng khủng bố (như Hamas ở Gaza, hay Hezbollah ở Lebanon).

Tuy nhiên, khi chế độ Assad lung lay, người Kurd địa phương đi đến một thỏa hiệp ngầm với mọi bên. Mấy cha (Ả Rập) cứ việc ân oán với nhau, chúng tôi (Kurd) ra ở riêng, chẳng đụng đến ai. Thỏa hiệp này không được thành phần quá khích Hồi chấp nhận và gần đây, phong trào ISIS/ISIL hay IS, Da-esh (tên Ả Rập của IS) bắt đầu tấn công vào lãnh thổ của người Kurd tại Iraq và Syria. Ngoài lý do IS tất nhiên là không ưa các phong trào thế tục, vùng đất Kurd còn chiếm một vị trí chiến lược trong khu vực cần phải được kiểm soát.

Vì thế cho nên mấy ngày nay, khi 4.000 quân ISIS ba mặt giáp công thị trấn biên giới Kobane (mặt còn lại là biên giới Turkey) thì không thấy cái gọi là liên minh 50 nước trên thế giới chống lại IS hung tàn ra tay động đậy. Tử thủ Kobane là 1500 dân quân YPG (lực lượng vũ trang của PYD), một số không ít là phụ nữ (1/4 hay 1/3 lực lượng dân quân này). YPG được tổ chức theo kiểu nam nữ đề huề và dân chủ, các sĩ quan, lãnh đạo được dân quân bầu lên cầm đầu đơn vị, nhưng không có trang bị súng lớn và hiện nay đang lâm vào tình trạng thiếu lương thực và đạn dược, IS vây hãm mà Turkey lại tẩy chay.
 

Một thành viên mới của dân quân YPG tại Qashmili (‘thủ đô’của Kurd tự trị tại Syria). Dân tộc Kurd là dân tộc thiểu số đông người nhất trên thế giới hiện không có một quốc gia độc lập. Ảnh: Danny Gold

Biên giới thì bị chính quyền Turkey khóa lại, kiểm soát và ngăn chặn người tỵ nạn. Quần chúng Kurd tụ tập mới đây ở trên đồi phía Turkey để theo dõi chiến sự còn bị công an bắn hơi cay giải tán, và nghi kỵ giữa đôi bên khiến pháo rơi vào Kobane (tên Kurd, tên Ả Rập là Ayn El Arab) còn bị cho là của Turkey bắn chứ không phải là của IS và ngược lại. Bên kia biên giới thì cũng lại là người thiểu số Kurd, và chống đối chính quyền trung ương nên Turkey làm ngơ là vì vậy. Turkey lại khăng khăng đòi lật đổ Assad tại Syria, mà IS lại là lực lượng lớn nhất đe dọa Assad, trong khi người Kurd trong việc Assad này như đã nói, lại có thái độ trung lập.Tuy vậy, chính quyền Turkey lên tiếng là không thể để cho Kobane rơi vào tay IS, Quốc hội đã biểu quyết cho phép can thiệp quân sự vì mặt khác Turkey cũng không muốn IS làm trùm ngay sát nách họ, và dẫu gì Turkey cũng là NATO và thân Tây phương, thế mới lôi thôi.

Có lẽ họ sẽ đợi cho IS tràn vào thị trấn, giết sạch hết người Kurd và tiêu diệt kháng chiến YPG rồi mới ra tay, vừa khỏe, vừa tiện.Thái độ ngư ông chờ đắc lợi này khiến ngày 7/10, biểu tình của chống đối và thiểu số Kurd tại Turkey khiến 12 người thiệt mạng, đảng PKK (Lao động Kurd tại Turkey) đang đàm phán với chính quyền trung ương dọa ngưng nói chuyện nếu Kobane bị bỏ rơi và lọt vào tay IS.
 

Tăng Turkey đang đợi sẵn phía bên kia biên giới, nói miệng là không để Kobane rơi vào tay IS

 

Kobane (phía Syria) dưới pháo của IS

 

Tuyến phòng thủ ngoài thị trấn

 

Dân quân YPJ trong thị trấn Kobane

 

Nữ dân quân YPJ

 

Không phải chỉ cầm súng chụp ảnh cho đẹp, nữ dân quân Kurd đã cầm súng thì cũng áo bào thay chiếu em về đất vậy (ảnh tài liệu video của IS)

 

Ảnh (chiến công) do IS phổ biến, sát hại được nữ dân quân Kurd

 

IS đã chiếm được cao điểm bên ngoài

 

6. 10 IS dựng cờ ở mé đông thị trấn

 

Người Kurd tỵ nạn tìm đường sang Turkey

Sao thì, dân quân YPG mới thành lập và kém kinh nghiệm cũng đã tỏ ra dũng mãnh hơn là quân đội quốc gia Iraq sau khi Hoa Kỳ đã đổ hàng chục tỉ vào trang bị và huấn luyện. Bằng chứng là 5.000 quân IS trước đây đã đuổi 2 sư đoàn 30.000 quân Iraq và chiếm thành phố Mosul trong mấy ngày. Ít ra là thấy, các lãnh đạo do dân quân bầu lên còn khá hơn là tướng lãnh do chính quyền Iraq bổ nhiệm.

Người Kurd tại Syria không trông cậy vào ai được ngoài chính mình, như thành ngữ của họ hằng nhắc nhở: “Chúng ta không có bạn, ngoại trừ các rặng núi”.

*

Bài về thế giới Hồi giáo:

- Tình sử Saudi: có ngoại ngữ, có váy ngắn, nhưng chỉ thiếu tiền giặt ủi
- Công chúa dỏm và công chúa chổm
- Burj Khalifa – ở cao ngang với tiên
- Chuyện Syria: chỉ vì ở cạnh “cậu ấm”
- Cường quốc thơ Việt Nam hãy coi chừng: thi thơ Abu Dhabi
- ISIS giặc cờ đen (phần 1): Trên cái nền rối tinh của Hồi giáo
- ISIS giặc cờ đen (phần 2): Bởi thế giới cần có hung thần
- Người Kurd: dân tộc chỉ có núi là bạn
- Nhân tuyên bố của cựu “hoa khôi khủng bố”, điểm qua các “ngôi sao” khác
- Vô lý! Tại sao Hoa Kỳ lại để cho ISIS bán dầu cho Israel qua trung gian Turkey?
- Israel giúp Al Nusra thành công, Hoa Kỳ chống ISIL thất bại
- Bún chả ngon hơn kebab
- Chuyện Turkey: nằm giữa Á-Âu, lúc độc tài châu Á, lúc dân chủ phương Tây
- Hồi giáo thành “khủng bố” từ khi nào (bài 1): từ gợi tình xem thành đe dọa
- Hồi giáo thành “khủng bố” từ khi nào (bài 2): khi không ưa nữa thì thành hà khắc và bạo chúa
- Hồi giáo thành “khủng bố” từ khi nào (bài 3): cười cũng chết mà ngu ngơ cũng chết
- Chuyện ăn mặc của phụ nữ Hồi giáo: đừng căn cứ vào trùm khăn và che mặt…
- Đời không đơn giản, thế mới phải tỵ nạn

Ý kiến - Thảo luận

18:31 Friday,10.10.2014 Đăng bởi:  Bào Lếu
Cái zấn đề là bác SA dù sao vẫn sái bài. Ai bẩu bác nhấn mạnh chuyện vườn hoa. Đi đường ở Thổ Nhĩ Kỳ sẽ thấy nhiều đam trông giông giống như thành quả của các quý tộc Slavo nào phong trần, trên quỹ đạo cơm đường, cháo chợ, vợ zườn goa.
Hôm lay viết bài động đến người con trai thứ tư nhà anh em Karamazov. Biên tập nhanh tay thiến ngay ý lày...
Về ý từ Gấu
...xem tiếp
18:31 Friday,10.10.2014 Đăng bởi:  Bào Lếu
Cái zấn đề là bác SA dù sao vẫn sái bài. Ai bẩu bác nhấn mạnh chuyện vườn hoa. Đi đường ở Thổ Nhĩ Kỳ sẽ thấy nhiều đam trông giông giống như thành quả của các quý tộc Slavo nào phong trần, trên quỹ đạo cơm đường, cháo chợ, vợ zườn goa.
Hôm lay viết bài động đến người con trai thứ tư nhà anh em Karamazov. Biên tập nhanh tay thiến ngay ý lày...
Về ý từ Gấu Thiên Nga thế kỷ thứ 9 nhập đạo chính thống Từ một bài báo moa đã viết cách đây mấy năm: Đạo chính thống lại cha cố được lấy vợ, vậy là làm gương được cho các Ivan, thường quen tình dục kiểu "chăn thả tự do"... Chủ đề này vô tận. Xin lỗi đi lệch khỏi chủ đề chính là những người Kurd bất khuất. 
15:54 Friday,10.10.2014 Đăng bởi:  SA
Bạn Bông Lông, người Nga muốn coi chính giáo là của họ thì ai mà dám cãi, có điều là Chính giáo chia cắt với La Mã vào thế kỷ thứ 4 khi nước Nga còn là 1 bóng mờ như chuyến bay MH370 trên màn hình rada của lịch sử thế giới, muốn tìm cũng không biết ở đâu.

Người Slav theo Chính giáo vào thế kỷ thứ 9-10 (cỡ chừng 600 năm sau) và xin lại kể thêm một chuyện cũng vui
...xem tiếp
15:54 Friday,10.10.2014 Đăng bởi:  SA
Bạn Bông Lông, người Nga muốn coi chính giáo là của họ thì ai mà dám cãi, có điều là Chính giáo chia cắt với La Mã vào thế kỷ thứ 4 khi nước Nga còn là 1 bóng mờ như chuyến bay MH370 trên màn hình rada của lịch sử thế giới, muốn tìm cũng không biết ở đâu.

Người Slav theo Chính giáo vào thế kỷ thứ 9-10 (cỡ chừng 600 năm sau) và xin lại kể thêm một chuyện cũng vui vẻ :

Mình có cô bạn, vượt biên và định cư Anh quốc. Lần đầu sang Pháp chơi, cô bảo sao Paris giống Sàigòn nhỉ và chỉ ngay làm bằng vào tòa nhà UBNDTP đây này !

Nhưng những chuyện vui đại loại mình cũng chỉ có bấy nhiêu, không có chuyện đồng hương Nam Định thấy đâu có nhà thờ thì bảo là của Phát Diệm, nên xin phép sẽ thôi không kể nữa và chấm dứt ở đây. 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp