Đi & Ở

Xã hội Hàn Quốc (bài 3): Đừng chết ở hagwon 14. 05. 15 - 6:25 am

Đặng Thái

phần trước ta đã nhìn thấy sự giáo dục gián tiếp, phần này ta sẽ đi sâu vào giáo dục trực tiếp, tức là trong nhà trường, rất nhiều điều các bậc phu huynh có thể tham khảo.

*

Mình hỏi với thằng cu em Hàn Quốc: “Sao không thấy nhiều bọn teen teen em nhỉ, đi đâu cũng toàn là trẻ con?”, nó trả lời lại làm mình cũng hơi ngạc nhiên: “Học cấp hai thì phải tranh thủ đi chơi chứ, còn mấy năm nữa bọn em vào cấp ba thì làm gì còn thời gian tận hưởng cuộc đời”.

Bộ Giáo dục Hàn Quốc tuyên bố vừa phát triển một ứng dụng trên điện thoại thông minh giúp hạn chế tỷ lệ học sinh, sinh viên tự sát. Họ cho biết ứng dụng này dò tìm những từ ngữ “có liên quan đến tự sát” mà học sinh, sinh viên sử dụng trên các trang mạng xã hội hoặc trong các tin nhắn điện thoại. Ứng dụng này sẽ lập tức gửi cảnh báo tới điện thoại của phụ huynh. Hàng năm cứ mỗi khi kỳ thi đại học ở Hàn Quốc diễn ra là số học sinh tự sát tăng vọt. Chỉ riêng trong năm 2014 số học sinh, sinh viên tự sát là 118 người. Như vậy cứ ba ngày ở Hàn Quốc lại có một học sinh hoặc sinh viên tự sát (trong đó có vài trường hợp tự sát ở bậc tiểu học). Vì đâu mà đến nông nỗi này?
 

Bà Park Geun Hye dùng bút lông viết thư pháp tiếng Triều Tiên, bên phải là cha của bà: Tổng thống Park Chung Hee. Ảnh chụp tại Seoul vào 31 tháng Tám năm 1977, lúc này bà Park đang phải nhận cương vị Đệ nhất Phu nhân vì mẹ bà đã bị bắn chết trong một vụ ám sát hụt ông Park năm 1974. Ông Park thuộc thế hệ được đào tạo tại Nhật, còn bà Park thuộc thế hệ học xong Cử nhân hoàn toàn tại Hàn Quốc.

Quay lại vài chục năm trước, khi Park Chung Hee lên nắm quyền lãnh đạo tuyệt đối ở Đại Hàn Dân Quốc, ông đã tập trung vào xử lý hệ thống giáo dục. Tất cả sự quản lý giáo dục các cấp được tập trung vào Bộ Giáo Dục, giống như Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp ở Việt Nam trước đây. Họ đã bắt đầu từ những việc căn bản nhất như tìm ra triết lý giáo dục, đồng bộ hóa ngôn ngữ kỹ thuật chuyên môn bằng cách chuyển ngữ từ tiếng Anh sang tiếng Hàn. Suốt thời kì đô hộ của Nhật, tiếng Nhật được đưa vào giảng dạy ở tất cả các bậc giáo dục, tiếng Triều Tiên gần như bị cấm, người Triều Tiên phải học tiếng Nhật, đọc các sách “thánh hiền” của Nhật. Hàn Quốc thừa hưởng một hệ thống giáo dục rập khuôn như đúc của Nhật Bản, tầng lớp tinh hoa lãnh đạo Hàn Quốc sau khi độc lập, đều đi học bên Nhật về. Người Hàn Quốc tìm cách chối bỏ một sự thật rằng người Nhật đã đào tạo hàng trăm nghìn trí thức cho nền công nghiệp Hàn Quốcvề sau (câu chuyện dài dòng giữa hai dân tộc này sẽ kể chi tiết hơn ở bài sau).
 

Biếm họa của báo Hankyoreh tháng 12 năm 2008: Tổng thống Lee Myung Bak đang đạp túi bụi vào ba người ngồi dưới là đại diện cho Hiệp hội công nhân viên ngành giáo dục, đài truyền hình cáp YTN và Ủy ban nhân quyền Hàn Quốc. Trong khung ảnh là Tổng thống Park Chung Hee đang khuyên nhủ:“Nhẹ nhàng bình tĩnh thôi, để kiểm soát được ba thằng này tôi mất đúng 18 năm cơ mà!”

Tổng thống Park Chung Hee đã động viên toàn thể sinh viên cả nước, dốc hết sức cho học tập trong các trường đại học, đến mức mà mỗi người Hàn Quốc chỉ cần nhìn thấy lá cờ Thái Cực bay trong sân trường là phải tự nhủ cần quyết tâm hơn nữa. Mọi chỉ tiêu, số lượng sinh viên nhập học, học ngành gì ra trường làm gì, thậm chí biên chế giáo viên mỗi trường đều do bộ Giáo Dục kiểm soát. Xã hội Hàn Quốc mang nặng tư tưởng đạo Khổng, trọng người học cao, những người học kỹ sư, bác sĩ hoặc có trình độ chuyên môn đều được ngưỡng mộ nên chính ý chí sắt đá của cá nhân và mô hình giáo dục “trung ương tập quyền”, chứ không phải việc phát triển con người, đã đóng góp vào sự tăng trưởng thần kì của kinh tế. Môi trường giáo dục khắc nghiệt đó đã đóng góp một lượng lớn trí thức cho việc công nghiệp hóa Hàn Quốc trong thế kỉ XX, nhưng vào thời điểm hiện tại, họ đang loay hoay mắc kẹt không khác gì giáo dục Việt Nam hiện nay, thậm chí ở một số khía cạnh còn khủng hoảng hơn rất nhiều.
 

Học sinh vái lạy cầu may ngoài cửa trường thi trước ngày thi đại học chính thức. Khi phải đối mặt với những việc nằm ngoài khả năng của mình, con người thường tìm đến những thế lực vô hình.

Mỗi một đứa trẻ khi bước chân vào mẫu giáo là bố mẹ đã mặc định rằng con mình phải đỗ đại học. Có vào được đại học thì ra trường mới có công việc tốt, và (giống Việt Nam nhưng đáng sợ hơn là) để đàn ông còn… lấy được vợ. Vào được đại học thì thằng đàn ông mới có cơ may ngẩng mặt lên với đời, tìm được việc nuôi gia đình và trở thành người có “địa vị” trong xã hội, nếu không dễ dàng trở thành loại “vô học” tức là công dân hạng hai. Vì thế từ nhà trẻ, tiểu học, trung học đều phải chọn trường tốt để có thể thi vào đại học. Đứa trẻ cũng hiểu được điều đó từ khi chưa bước chân vào lớp Một. Trung học phổ thông hay cấp ba không hề bắt buộc ở Hàn Quốc nhưng 97% thanh niên Hàn Quốc hoàn thành chương trình cấp ba, tỉ lệ cao hơn bất kỳ một nước nào trên Trái Đất này!
 

Gần sáu giờ sáng Chủ Nhật, hàng quán vẫn đóng cửa im lìm nhưng đã lác đác thấy có học sinh đi học thêm, tay vẫn còn cầm đồ ăn sáng chưa bóc.

Anh bạn Lee cùng nhà nói đến kì thi đại học thì lắc đầu và mình thấy rõ ràng gai ốc nổi lên trên cánh tay. Lee thi được 430/500 điểm (khoảng 86%) mới đỗ vào ngành Điện tử của một trường đại học hạng trung. Có năm môn thi đại học trong đó ba môn bắt buộc là Toán, tiếng Anh và tiếng Hàn Quốc, hai môn còn lại tùy vào khối tự nhiên hoặc xã hội. Học sinh cấp Ba vào học lúc 8:30 sáng và ra về lúc 9:00 tối (giờ học chính thức kết thúc lúc 6:00 tối nhưng học “phụ đạo” 3 tiếng nữa). Các lò luyện thi gọi là hagwon dạy học đến 2 giờ đêm và khi bị chính phủ cấm dạy muộn thì chuyển sang bắt đầu dạy từ… 3 giờ sáng để… các em kịp đến trường.

Biển quảng cáo dày đặc cho các Hagwon (tiếng Việt: Học viện), là một dạng trường tư thục hợp pháp dạy phụ đạo tiếng Anh, nghệ thuật, võ thuật cho đến các môn văn hóa nhưng trá hình dạy thêm nhồi nhét các môn thi chuyển cấp và đại học. Trẻ em thường bắt đầu đi học hagwon từ lớp Một.

Gia đình và nhà trường đặt kỳ vọng rất lớn vào một đứa trẻ từ khi bắt đầu đi mẫu giáo, nên đến lúc thi đại học lại càng quyết liệt, đỗ đại học còn là thể diện của bố mẹ với đồng nghiệp, của ông bà với họ hàng, trường này với trường khác và của chính đứa trẻ với bạn bè. Áp lực khủng khiếp đấy khiến gần một nửa số học sinh cấp ba trả lời điều tra của bộ Giáo Dục là “đã từng nghĩ tới tự tử vì áp lực thi cử”. Trong thời gian tổ chức kì thi quốc gia, công sở mở cửa muộn hơn bình thường (10 giờ sáng) vì phụ huynh phải thức đêm giúp con ôn thi, các điểm giải trí, thể thao phải đóng cửa sớm hơn bình thường (6 giờ tối) để học sinh có không gian yên tĩnh ôn luyện. Cả nước bị cuốn vào kì thi quan trọng này (kì thi được mệnh danh là “tạo ra hoặc phá hoại tương lai một con người”).
 

Phụ huynh đi đền mang sách vở, số báo danh cầu cho con thi đỗ đại học (Ảnh từ trang này)

Trong số sinh viên các nước đi học tiếng Anh ở nước ngoài thì kém hơn Việt Nam chỉ có thể là Nhật Bản và Hàn Quốc. Mặc dù Chính phủ tiêu nhiều tiền nhất cho việc dạy và học tiếng Anh nhưng khả năng tiếng Anh của học sinh Hàn Quốc vẫn nằm trong top kém nhất châu Á. Chương trình dạy tiếng Anh với mục đích phục vụ thi đại học nên chỉ tập trung vào đọc, viết và ngữ pháp còn nghe, nói không được quan tâm. Một lớp có khoảng 40 học sinh (quá đông so với tiêu chuẩn phương Tây) nên giáo viên không thể quan tâm hết đến từng em. Môn thể dục bị các trường phớt lờ và học sinh gần như không có một cơ hội nào thoát khỏi vòng quay học và thi.
 

Trong một lớp học thêm. Hệ thống giáo dục chỉ có một bộ sách giáo khoa làm chuẩn khiến giáo viên buộc long dạy kiểu “trên bảo dưới phải nghe”, học sinh buộc phải ghi nhớ y nguyên để phục vụ thi cử. Mục đích của giáo dục Hàn Quốc (và Nhật Bản) là chấp nhận hi sinh sự sáng tạo của (thiểu số) cá nhân có tiềm năng để tạo ra (đa số) những người nề nếp, quy củ, kỷ luật để sống trong một xã hội có trật tự trên dưới rõ ràng. (Ảnh từ trang này)

Vào đến đại học tưởng thoát nhưng lại càng học vất vả hơn, mà ra trường cũng không làm được việc vì học quá nặng lý thuyết, các công ty phải đào tạo lại. 80% học sinh vào đại học nên thiếu người học nghề, không đủ thợ và công nhân được đào tạo trong khi cử nhân ra trường tranh nhau việc ở các chaebol. Cả xã hội trọng bằng cấp theo lối thời xưa, làm quan to hơn thì học vấn phải cao hơn, làm lãnh đạo thì phải học trường xếp hạng cao hơn cấp dưới.

Thất vọng với nền giáo dục trong nước, người Hàn Quốc cho con đi du học rất nhiều, hoặc đơn thuần chỉ đi học tiếng Anh, đặc biệt là đi Mỹ. Điều này khiến cho số sinh viên Hàn Quốc tại Mỹ vượt cả hai đại gia chuyên nghề “đi du học” là Trung Quốc và Ấn Độ.

Còn rất nhiều điều nữa nhưng nếu những dòng trên không được nói rõ là ở Hàn Quốc thì chắc hẳn nhiều người nhầm tưởng đang kể chuyện thường ngày ở Việt Nam. Chuyện ở Việt Nam cũng tương tự chỉ là mức độ chưa nghiêm trọng như trên mà thôi (hay là sắp?!). Nên mỗi lần mình đọc thấy có ai ca ngợi giáo dục Hàn Quốc hay muốn bê về nước bộ sách giáo khoa, hoặc nghe thấy “triết lý” của một vị PGS.TS uy tín, hay phát biểu trên mạng xã hội, nói: “Đã học là phải thi” thì lại giật mình thon thót. Chợt nghĩ đến chữ “sĩ tử” mà mỗi lần thi đại học ở ta diễn ra lại được các báo thi nhau nhai đi nhai lại, ngẫm mới thấy những câu cụ Ngô Tất Tố viết một trăm năm trước đến nay vẫn không hề lạc hậu:

“Ngày nay nghe đến hai tiếng “Lều”, “Chõng” có lẽ nhiều người sẽ lấy làm lạ vì những vật ấy từ biệt chúng ta mà đi đến chỗ mất tích đã gần ba chục năm nay.

“Nhưng mà trước hơn hai chục năm đi ngược trở lên, cho đến hơn một nghìn năm, “Lều” “Chõng” vẫn làm chủ vận mệnh của giang sơn cũ kỹ mà người ta vẫn khoe là “bốn nghìn năm văn hiến”. Những ông ngồi trong miếu đường làm rường làm cột cho nước nhà, những ông ở nơi tuyền thạch, làm khuôn mẫu cho đạo đức phong hóa, đều ở trong đám lều chõng mà ra. Lều Chõng với nước Việt Nam không khác một ông tạo vật, đã chế tạo đủ các hạng người hữu dụng hoặc vô dụng. Chính nó đã làm cho nước Việt Nam trở nên một nước có văn hóa, rồi lại chính nó đã đưa nước Việt Nam đến cõi diệt vong.Vì nó, nước Việt Nam trong một thời kì rất dài đã phát hiện ra nhiều cảnh tượng kỳ quái, có thể khiến cho người ta phải cười, phải khóc, phải rùng rợn hồi hộp.”

*

Bài liên quan:

- Xã hội Hàn Quốc (bài 1): Ngắm Hangang, nghĩ về kỳ tích sông Hán
- Xã hội Hàn Quốc (bài 2): Chuyện ở bác vật quán và thư quán
- Xã hội Hàn Quốc (bài 3): Đừng chết ở hagwon
- Đồ uống Hàn Quốc: Su là thủy, bul là hỏa, su cộng bul bằng sul là tửu
- Đồ ăn Hàn Quốc (bài 1): Ăn cơm bát không được bưng, uống rượu nhớ đừng tự rót
- Đồ ăn Hàn Quốc (bài 2): Em ơi đừng tin nó lừa đấy, nó bảo là không có bột ngọt!
- Xã hội Hàn Quốc (bài 4): Người Hàn Quốc hăng hái làm gì nhất? Đàn ông thì biểu tình…
- Xã hội Hàn Quốc (bài 5): Người Hàn Quốc hăng hái làm gì nhất? Đàn bà thì trang điểm…
- Xã hội Hàn Quốc (bài 6): Giặc Oa hai lần đại phá Cảnh Phúc Cung
- Xã hội Hàn Quốc (bài 7): Ủy An Phụ và Quang Phục Tiết
- Xã hội Hàn Quốc (bài 8): Kiều bào hay đồng bào?
- Xã hội Hàn Quốc (bài 9): Nỗi buồn được giải quyết ra sao?
- Đặc biệt thị Seoul (bài 1): Thối quá nhưng mà chặt hay không chặt?
- Đặc biệt thị Seoul (bài 2): Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị Tiện giang sơn hướng bối chi nghi
- Thiên tử ngồi quay mặt hướng Nam vừa tắm nắng vừa xem Google Maps
- Đặc biệt thị Seoul (bài 3): Quyền lực nằm ở đâu? Cung, Phủ hay Đài, Đường?
- Đặc biệt thị Seoul (bài 4): Cổ thì ít còn kính thì nhiều
- Đàn ông chết vì phụ nữ, còn phụ nữ chết vì cún!
- Nửa con gà của bà Đệ nhất

Ý kiến - Thảo luận

12:27 Tuesday,5.9.2017 Đăng bởi:  Đại Ngu
Giáo dục kiểu ấy chi tạo ra những con robot, triệt tiêu hết tất cả những gì là thơ là mộng trong tâm hồn con người!!!
 
...xem tiếp
12:27 Tuesday,5.9.2017 Đăng bởi:  Đại Ngu
Giáo dục kiểu ấy chi tạo ra những con robot, triệt tiêu hết tất cả những gì là thơ là mộng trong tâm hồn con người!!!
  
8:41 Sunday,3.9.2017 Đăng bởi:  Đặng Thái
Mấy hôm vừa rồi bận quá không trả lời bạn Mây được. Về câu hỏi của bạn, mình có thể chia làm hai ý như sau:Thứ nhất, bạn nói "Nhật và Hàn họ vẫn sáng tạo phát minh ra nhiều công trình khoa học, nghệ thuật, máy móc...". Đúng là họ có nhiều công trình khoa học, nghệ thuật, máy móc. Tuy nhiên nếu xét kĩ về chữ sáng tạo thì người Nhật và người Hàn lạ
...xem tiếp
8:41 Sunday,3.9.2017 Đăng bởi:  Đặng Thái
Mấy hôm vừa rồi bận quá không trả lời bạn Mây được. Về câu hỏi của bạn, mình có thể chia làm hai ý như sau:Thứ nhất, bạn nói "Nhật và Hàn họ vẫn sáng tạo phát minh ra nhiều công trình khoa học, nghệ thuật, máy móc...". Đúng là họ có nhiều công trình khoa học, nghệ thuật, máy móc. Tuy nhiên nếu xét kĩ về chữ sáng tạo thì người Nhật và người Hàn lại không được đánh giá cao về mặt này. Ít nhất là theo quan điểm của mình, mình không thực sự coi hai dân tộc này "sáng tạo". Vì họ không có những phát minh, nghiên cứu thay đổi cả thế giới và quan điểm của nhân loại như người Anh, Pháp, Mỹ.
Trong quản trị kinh doanh, có một thuật ngữ người phương Tây phải học của người Nhật đó là kaizen (Hán Việt là cải thiện).  Tức là người Nhật muốn tối ưu hóa hiệu quả sản xuất, tỉ mỉ và chi tiết ở từng công đoạn để đưa ra sản phẩm và lợi nhuận tốt hơn. Đó là cái mà người Nhật và người Hàn nổi tiếng thế giới, vì kỷ luật lao động, vì sản phẩm "rẻ, bền, đẹp", vì cải tiến những phát minh của phương Tây cho đạt hiệu quả và chất lượng cao hơn cái ban đầu chứ không phải vì nghĩ ra cái mới, mà là phương thức quản trị và sản xuất mới. Nói ngắn gọn là họ không phát minh ra tàu đệm từ trường nhưng tàu shinkansen của họ hiệu quả nhất thế giới, họ học cách làm mì của người Trung Hoa nhưng biến mì ăn liền thành phổ biến nhất trên thế giới.  
Thứ hai, về những người làm công việc sáng tạo ở Nhật và Hàn thì sao? Họ bị coi là lập dị, bị cô lập và như mình đã viết "Mục đích của giáo dục Hàn Quốc (và Nhật Bản) là chấp nhận hi sinh sự sáng tạo của (thiểu số) cá nhân có tiềm năng...". Vì thế những người muốn sáng tạo chỉ có hai con đường: bỏ học hoặc chịu đựng nền giáo dục một cách thụ động, và trong rất nhiều trường hợp đi học quả là điều khủng khiếp. Trường học ở Nhật và Hàn có thể coi là địa ngục với không ít người. Bị bắt nạt, đánh đập, thầy cô xử phạt, bêu riếu công khai, đối với tiêu chuẩn phương Tây là không tưởng, và ngay với tiêu chuẩn Nhật Hàn cũng là quá sức chịu đựng, khiến cho không ít học sinh tự tử vì bị bắt nạt quá nhiều. Việc bắt nạt này còn tiếp tục ngay cả khi đi nghĩa vụ quân sự ở Hàn Quốc. Nếu bạn Mây có xem phim Hàn Quốc (phim điện ảnh một tập) sẽ thấy những nhà làm phim người Hàn (những người làm công việc sáng tạo) mô tả đời sống học đường Hàn Quốc thê thảm ra sao (phản ánh những gì họ phải chịu đựng trong những năm còn đi học): bắt nạt hội đồng, hiếp dâm tập thể bạn học (vì xinh) và phụ huynh bọn hiếp dâm còn ép người bị hiếp phải câm lặng mà chuyển nhà, chuyển trường, những người khác biệt với số đông (có thiên hướng sáng tạo) bị coi thường, khinh rẻ và sỉ vả vì học kém (dốt Toán) v..v.. Nhân vật Nobita trong Doremon có thể coi là một điển hình, những tài năng thiên bẩm (kết hình bằng dây chun, bắn súng) không được phát huy mà bị coi là một "thất bại của nền giáo dục". Chính tác giả của Doremon, ông Fujiko Fujio cũng phải giấu giếm những tranh manga của mình khi còn đi học vì bị bạn bè chế giễu (Bút danh Fujiko Fujio rất giống với tên nhân vật chính của Doremon: Nobita Nobi). Ngay cả những người đã thành danh trong nghệ thuật như Yayoi Kusama vẫn bị coi là thần kinh không bình thường.
Hi vọng mình đã giải thích được phần nào thắc mắc của bạn Mây, nếu bạn còn nhu cầu trao đổi xin cứ bình luận tiếp vào bài này nhé! 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Thế nào thì dã man hơn?

Phó Đức Tùng

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp