Kiến trúc

Antilia (phần 2): đến giờ đi ngủ thì lại khóa cửa… về nhà bé 28. 09. 16 - 6:00 am

Anh Nguyễn

(Tiếp theo phần 1)

Cuộc sống hàng ngày ở Annawadi

Những người dân ở Annawadi về nhiều mặt rất giống chúng ta, họ cũng có khát vọng, có niềm vui, có nỗi buồn và lo âu. Chỉ khác ở chỗ, họ sống giữa núi rác rưởi khổng lồ của thành phố Mumbai. Rác rưởi ấy là thứ dân chủ nhất mà họ có, bởi nó bao gồm từ rác của các khách sạn 5 sao kia đến rác do chính họ thải ra mỗi ngày. Rác là nguồn sống của họ nhưng giết họ âm thầm. Những dòng nước đen trôi nổi ở Annawadi là nơi họ tắm giặt, đại tiểu tiện, cũng là nước sinh hoạt và ăn uống. Công việc tốt nhất những đứa trẻ Annawadi có thể hy vọng là lọc rác, gom rác, và bán rác. Mơ ước của trẻ con Annawadi là được bước chân vào sân bay Mumbai nhặt rác vụn. Niềm vui của trẻ con Annawadi là không phải bắt chuột ăn thịt. Nỗi buồn của chúng là mẹ tự tử, cha ốm dần mòn về ung thư, em qua đời vì thương hàn, bạn thân đi ăn trộm bị đập chết. Nỗi lo ám ảnh tất cả những cư dân Annawadi là không sống nổi đến ngày mai, thậm chí là tối nay. Cái chết lởn vởn quanh Annawadi như hơi thở, gần gũi đến mức những người dân đã quen với nó và chấp nhận rằng nó là một phần tất yếu của đời sống.

Cuộc sống ở khu ổ chuột Mumbai

Annawadi là mảnh đất của lừa lọc, dối trá, hằn thù. Thay vì bảo vệ, giúp đỡ nhau, xu hướng chung ở đây là dẫm đạp lên người khác để sống. Kẻ nào có chút ít quan hệ với chính quyền lợi dụng điều này để bóc lột những người còn lại: rút ruột những đồng dollar viện trợ nước ngoài, dựng lên những chương trình giáo dục để biển thủ công quỹ, mua bán, đổi chác với mafia, cảnh sát, quan tòa,… dồn kẻ yếu vào đường cùng miễn sao kiếm được lợi. Những kẻ thiếu thốn thì ghen tị và tìm những phương thức tuyệt vọng để trả thù ai có nhiều tài sản hơn. Cha mẹ đánh đập, hành hạ con, dùng con như món hàng trao đổi. Tất cả mọi người đều đè nén người khác và bị người khác đè nén. Ở dưới đáy cùng của Annawadi là những đứa trẻ vô tội không thể tự bảo vệ bản thân.

.

Annawadi không phải câu chuyện cổ tích khiến người đọc cảm thấy tin tưởng vào tính thiện của con người. Ở cuối sách không có sự giải thoát nào cho các nhân vật, càng không có cái kết hạnh phúc. Khi gấp sách lại ta biết, cũng như Katherine Boo đã biết: một nửa số trẻ em trong đó sẽ không lớn tới tuổi trưởng thành. Annawadi chỉ là một trong số vô vàn các khu ổ chuột ở Mumbai; khi đặt cạnh nhau chúng vẽ nên một bức tranh toàn cảnh bi quan không lối thoát. Đối với chính quyền Ấn Độ, những khu ổ chuột này là đám mụn nhọt xấu xí cần được che đi bằng tấm vải óng ánh sặc sỡ, miễn sao phô ra một hình ảnh thịnh vượng với thế giới phương Tây. Nhưng ở một đất nước phát triển không bền vững như vậy, tình trạng bất an và nghèo đói là cái vòng luẩn quẩn chỉ chờ đạt đến điểm sôi sẽ nổ tung. Và một bộ phận không nhỏ giới thượng lưu Ấn Độ cố tình tiếp tay cho điều đó.

Katherine Boo giữa Annawadi

Trở lại với Ambani và Antilia. Những lời buộc tội Ambani hối lộ, lũng đoạn, đã trở nên nhàm tai, bởi không ai ở Ấn Độ có thể đạt mức tài sản như Mukesh Ambani bằng những cách đường hoàng và minh bạch 100%. Nỗ lực từ thiện của Mukesh Ambani (89 triệu đô la so với tổng tài sản 20.3 tỷ) là một trò đùa “không nói ra nhưng ai cũng biết” trong mắt người dân. Cả hai sự thật trên đều quá đỗi phổ biến ở Ấn Độ đến mức thành đương nhiên. Nhưng với Antilia, Mukesh Ambani đã thực sự đi quá giới hạn. Được đặt theo tên hòn đảo tiên trong truyền thuyết, Antilia được nhìn nhận như một nỗ lực của gia đình Ambani nhằm cắt đứt sợi dây liên kết với cảnh tượng khốn khó ở Ấn Độ, tự mình lập ra một triều đại mới. Một con người có tài sản ở mức Mukesh Ambani không bao giờ thiếu đội quân xu nịnh, ăn bám vây quanh – những kẻ kiếm lợi bằng cách thì thầm vào tai Mukesh Ambani rằng ông ta chính là vua, là thần thánh. Đã là vua thì cần có một lâu đài làm bàn đạp để trị vì. Có lẽ Ambani đã bị lóa mắt bởi hào quang của chính mình, và cho rằng việc xây Antilia là một điều tốt cho Ấn Độ. Biết đâu Antilia lại trở thành một Taj Mahal thứ hai? Và Mukesh Ambani chính là vị maharajah của thời đại mới, vĩnh viễn được vinh danh! Thế nhưng đa phần dân chúng Ấn Độ coi sự xa hoa của Antilia là nỗi nhục trong một đất nước nghèo khó và đói ăn.  Ratan Tata đã nhận xét về Antilia một cách xác đáng: “Người dân nổi dậy khởi nghĩa vì những thứ như vậy.”

Xin mạn phép bàn thêm về kiến trúc của Antilia. Toà nhà gồm nhiều khối hộp chồng lên nhau, luân chuyển giữa kính trong, kính mờ, và tường đặc để phân chia khu “kín đáo,” khu giải trí, và khu hở lồ lộ cho dân chúng nhìn chơi! Thế nhưng Antilia vẫn bị nói mỉa là khu ổ chuột theo chiều dọc vì kết cấu lộn xộn thiếu cân đối, một sự giễu nhại không hơn không kém – kiến trúc kỳ dị của nó làm gợi nhớ đến chính những lán trại vá víu xô lệch không cách xa đấy bao nhiêu, chỉ khác là bằng bê tông và chọc trời. Có người đã nhận xét rằng về tỷ lệ thẩm mỹ, những túp lều đơn sơ đắp bằng rơm và bùn nhìn còn vừa mắt hơn Antilia. Sự an toàn của nó cũng là một vấn đề, có người lo động đất một cú là Antilia sẽ vỡ vụn và còn đè lên những công trình xung quanh nữa. Cụm từ “house of cards” (ngôi nhà làm bằng các quân bài – ẩn dụ chỉ những tình huống bấp bênh có thể sụp đổ bất kì khi nào) thật hợp với Antilia.

.

 Về phần trang trí, theo bà Nita Ambani trả lời phỏng vấn, yếu tố chủ đạo trong thiết kế của Antilia là mặt trời và hoa sen, vì thế trong nhà có rất nhiều đồ mỹ nghệ đủ chất liệu gỗ, pha lê, xà cừ,… theo hai motif này. Thế nhưng oái oăm là Antilia lại gặp vấn đề thiếu sáng. Theo quy luật Vaastu (hệ thống phong thuỷ riêng của Ấn Độ,) thì toà nhà đã phạm lỗi nặng: nhà cửa Ấn Độ cần hướng về phía mặt trời mọc, nhưng hướng Đông của Antilia lại không bố trí đủ cửa sổ.

Hướng Đông thiếu sáng của Antilia

Mỗi tầng trong nhà được hoàn thiện với một loại vật liệu khác nhau để thêm phần đặc sắc, nhưng qua những bức ảnh được nhà Ambani khoe với báo chí, thực ra chỗ nào cũng như chỗ nào. Phong cách của Antilia là “càng nhiều càng tốt”. Khắp nơi là thảm trải, vô thiên lủng đèn pha lê các kiểu, và gương nạm vàng sáng choang. Vào năm 2013, tòa nhà này được độc giả của trang mạng Rediff (Ấn Độ) bầu chọn là một trong mười toà nhà xấu xí nhất thế giới.

Nội thất của Antilia: đèn một bên và … đèn một bên

 

Đèn long lanh dày đặc rủ từ trần nhà

 

Một phòng ngủ

 

Cũng phòng ngủ (chắc dành cho khách không quý?)

Về mặt công năng, tòa nhà vận hành như một thành phố thu nhỏ với đầy đủ rạp chiếu phim năm mươi chỗ, spa và salon làm đẹp, phòng tập yoga, sáu tầng chứa oto cộng thêm cả một cửa hàng sửa/bảo dưỡng xe, chín thang máy chạy nhanh vù vù. 

Sơ đồ Antilia

 

Trên nóc nhà có bãi đậu trực thăng. Hình từ trang này

Thế nhưng sau khi Antilia được hoàn thiện, Mukesh Ambani chần chừ một thời gian dài vẫn chẳng chuyển vào sống. Mỗi ngày cả tòa nhà được thắp sáng rực đến tận đêm khuya, bên trong là dạ vũ và tiệc tùng rôm rả, nhưng đến giờ đi ngủ thì ai về nhà nấy, kể cả gia đình Ambani! Theo tin nội bộ, Ambani viện cớ… nhà thiếu sáng, Vaastu không tốt, nên sợ về ở sẽ mất lộc. Rốt cuộc nhà Ambani vẫn thích ở một căn hộ khiêm tốn chỉ có … 14 tầng ở phía nam thành phố hơn là Antilia.

Antilia khi sáng đèn

 

Tòa nhà xám xịt vào ban ngày. Hình từ trang này

Giữa vô vàn những chỉ trích xung quanh Antilia, Ambani vẫn ngậm tăm. Hai vợ chồng Mukesh và Nita Ambani đều có đội cận vệ túc trực ngày đêm, do chính phủ Ấn Độ đài thọ. Giống như những độc tài và hôn quân trong lịch sử, Ambani không thể thực sự kê cao gối ngủ. Có lẽ Antilia đã thực hiện đúng sứ mệnh lịch sử của nó. Căn nhà của Mukesh Ambani sẽ chẳng bao giờ được coi như đỉnh cao nghệ thuật hay di sản quốc gia của Ấn Độ, nhưng người ta sẽ mãi ghi nhớ nó như một biểu tượng nhức nhối của kinh tế Ấn Độ thời hiện đại. Kiến trúc tự nó không có giai cấp, nhưng giai cấp đã và sẽ luôn dùng kiến trúc để trị vì. Điển hình là đây: năm 2012*, cách Antilia không đầy một dặm, gia tộc Singhania bắt đầu khởi công J.K House. Tôi đoán công trình mới này được thai nghén từ sự “ghen ăn tức ở” với Antilia vì giống Antilia y hệt, chỉ khác là cao hơn vài tầng thôi. Và J.K House sẽ có một bảo tàng hẳn hoi để người dân Slumbai** vào tham quan chứ không “trọc phú” như Antilia đâu nhé! 

Toà nhà J.K House trong quá trình xây dựng

* Tuy 2012 chính thức khởi công nhưng J.K House nằm trùm mền tới tận 2015 mới được xây tiếp, vì rắc rối giấy tờ. Đến bây giờ công trình này đã hoàn toàn xong chưa thì tôi cũng không rõ.

** Tên gọi mỉa mai: Slum (nhà ổ chuột) + bai (Mumbai.)

 

Ý kiến - Thảo luận

20:57 Friday,30.9.2016 Đăng bởi:  dilletant
Thèm rỏ rãi (xin lỗi), cái flow kiến thức của bác SA. Chắc phải đọc đi đọc lại chỉ mấy hàng còm của bác, rồi lâu lâu lại phải lôi ra ngẫm. Ôi cái đầu thằng dilletant lộn xộn: Voltaire, trưởng giả, anh hùng gót Asin, bác Các râu...
...xem tiếp
20:57 Friday,30.9.2016 Đăng bởi:  dilletant
Thèm rỏ rãi (xin lỗi), cái flow kiến thức của bác SA. Chắc phải đọc đi đọc lại chỉ mấy hàng còm của bác, rồi lâu lâu lại phải lôi ra ngẫm. Ôi cái đầu thằng dilletant lộn xộn: Voltaire, trưởng giả, anh hùng gót Asin, bác Các râu... 
15:14 Thursday,29.9.2016 Đăng bởi:  SA
Phải cảm ơn bác dilettant đã cho mình dịp dò lại và lướt lại các trang sách để tìm 1 ý của Karl Marx ở đâu đó mà mình từng lấy bút bi đỏ gạch đít (vào thời chưa có viết highlight)...

Nhưng tìm không ra, ai nhặt được hứa sẽ hậu tạ.

Tuy nhiên có 1 câu tương tự ở Ch IV, [16] của Tư Bản Luận (Bản thảo):

"Because we are further ahead than the ancients in mechanics, etc.
...xem tiếp
15:14 Thursday,29.9.2016 Đăng bởi:  SA
Phải cảm ơn bác dilettant đã cho mình dịp dò lại và lướt lại các trang sách để tìm 1 ý của Karl Marx ở đâu đó mà mình từng lấy bút bi đỏ gạch đít (vào thời chưa có viết highlight)...

Nhưng tìm không ra, ai nhặt được hứa sẽ hậu tạ.

Tuy nhiên có 1 câu tương tự ở Ch IV, [16] của Tư Bản Luận (Bản thảo):

"Because we are further ahead than the ancients in mechanics, etc., why shouldn’t we be able to make an epic too? And the Henriade in place of the Iliad!"

Chúng ta đã tiến xa hơn người xưa về cơ học, v.v., sao ta lại không làm ra được 1 sử thi khác? Và viết 1 Henriade thay vì Iliad!

Henriade là tên 1 sử thi của Voltaire vào thế kỷ 18 được đánh giá là xoàng.

https://www.marxists.org/archive/marx/works/1863/theories-surplus-value/ch04.htm#art

Trong trường hợp Taj Mahal/Antilia có thể dùng 1 câu trích hết sức nổi tiếng của tiên sinh là "Hegel từng nhận xét ở đâu đó là các sự kiện lịch sử lớn trên thế giới thế giới, các nhân vật, thường tái hiện. Nhưng ông quên thêm rằng: lần đầu là bi kịch và lần thứ nhì là hài" (câu mở đầu trong "Ngày 18 Brumaire của Louis Bonaparte")

https://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th-brumaire/ch01.htm

Yêu cầu của dilettant, tạm thời đành chịu! 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

"Xà bần" gửi Ngô Lực

Nguyễn Ngọc (tức Xà bần)

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp