Trường phái

Tại sao nói đài phun nước Trevi là theo phong cách baroque? 09. 12. 16 - 2:36 pm

Anh Nguyễn

Anny hỏi:

Cảm ơn tác giả Anh Nguyễn đã viết loại bài về baroque.
Tôi có chút thắc mắc mong được tác giác giúp đỡ giải đáp.
Khi đọc về các đài phun nước ở Rome trong đó có Fontana della Barcaccia và fontana di Trevi, thì thấy đều coi những đài phun nước này là theo phong cách Baroque. Vậy đặc điểm gì để những đài phun nước ấy được xếp vào phong cách này vậy.

Đài phun nước Trevi. Hình từ trang này

*

Anh Nguyễn trả lời:

Bạn Anny,

Khi hình dung về các trường phái nghệ thuật, thường chúng ta tưởng tượng chúng như những viên gạch gọn gàng xếp hàng trên tường, không viên nào lấn vào phạm vi của viên nào. Nhưng trên thực tế, lịch sử nghệ thuật giống như một quang phổ, nơi những mảng màu không ngừng biến đổi hòa lẫn vào nhau.

Trường phái Baroque thường được chính thức coi là bắt đầu sau cái chết của Michelangelo cho đến giữa thế kỉ 18 – thời kỳ Tân Cổ Điển (Neo-Classicism). Thế nhưng nhiều tác phẩm của Michelangelo đã có xu hướng Baroque rõ ràng, điển hình là trần nhà thờ Sistine.

Tranh vẽ trên vòm nhà nguyện Sistine. Hình từ trang này

Về phương diện thẩm mỹ, Baroque có thể tạm chia thành hai nhánh chính. Một là kiểu “tĩnh” – hàn lâm, dè dặt, đường nét đều đặn, lấy khuôn mẫu từ các công trình Hy-La thời Vitruvius. Đây là trường phái thịnh hành ở Pháp, nó vẫn gần với “concinnitas” – cái đẹp thanh thoát, gọn ghẽ, hài hòa của Phục Hưng.

Hai là phong cách “động” – đầy kịch tính, cơ bắp to cuồn cuộn, chi tiết rườm rà, lấy cảm hứng từ những tác phẩm của Michelangelo. Các công trình Baroque Ý, bao gồm đài phun nước Trevi, đa phần đều theo xu hướng này.

Đài phun nước Trevi. Hình từ trang này

Về đài phun nước Trevi, có lẽ ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người xem là nó giống hệt một sân khấu ngoài trời khổng lồ. Đằng sau đài phun nước là mặt tiền của Palazzo Poli với những cây cột và cửa sổ ngay hàng thẳng lối, chẳng khác nào phông nền sàn diễn. Nhưng chính sự ngay ngắn, long trọng của Palazzo Poli lại càng làm nổi bật tính hữu cơ, biến động của đài phun nước Trevi.

Hình từ trang này

Nền của đài phun nước Trevi là những tảng đá chạm từ tufa (một loại đá núi lửa.) Rõ ràng những tảng đá này có bàn tay nhân tạo can thiệp, nhưng nhờ tài năng của người nghệ sĩ mà nhìn chúng ngẫu nhiên như thể mọc từ dưới đất vậy.

Đá futa chạm ở nền đài phun nước Trevi. Hình từ trang này

Lấp ló trên đá lại là những loài thực vật sống động – cây cỏ, hoa lá đều bằng đá – điểm xuyết thêm cho vẻ đẹp tự nhiên của đài phun nước Trevi. Tổng cộng có hơn 30 loại thực vật được miêu tả trên đài phun nước Trevi, nào là sồi, atiso, nho, sung, xương rồng,… Thấp thoáng (nếu biết chỗ tìm) có thể tia thấy chú thạch sùng với chú sên ẩn mình.

Chi tiết chạm đá. Hình từ trang này

Hoàn thiện bức tranh này là dòng nước mạnh mẽ dội vào đá, vừa tạo chuyển động không ngừng, vừa đem lại cảm giác “trời sinh ra thế’ cho đài phun nước.

Hình từ trang này

Uốn nắn nguồn nước của thiên nhiên thành công cụ phục vụ con người là chuyện bình thường, nhưng ở đây lại là biến nước từ ống dẫn trở lại thành cảnh tượng thiên nhiên. Giữa thành phố Roma lại hiện ra một thác nước tung bọt, hiệu ứng không thể nói hết.

Về tầm vóc, đài phun nước Trevi cũng biểu lộ tính Baroque đặc trưng. Quy mô chính thức của nó là 50 mét chiều dài, 26 mét chiều cao, nhưng hình khối, chuyển động, thậm chí âm thanh nước chảy cũng tạo nên một cảm giác choáng ngợp hơn thế nhiều. Người qua lại không khỏi thấy như lạc vào một cảnh tượng vừa huy hoàng vừa trần thế.

.

Thế nhưng yếu tố Baroque rõ ràng nhất của đài phun nước Trevi nằm ở các nhân vật (người và ngựa.) Chủ đề của đài phun nước là… nước, thế nên nhân vật trung tâm là thần đại dương Oceanus – thần đứng hiên ngang trên cỗ xe vỏ sò khổng lồ kéo bằng hai ngựa – một con hiền lành, một con tung bờm lồng lộn. Sự đối lập giữa hai chú ngựa phản ánh tính lưỡng cực của nước: đại dương yên ả đấy nhưng có lúc lại sóng to gió lớn.

Thần Đại dương ở đài Trevi. Hình từ trang này

Kéo ngựa cho Oceanus là hai Triton nửa người nửa cá. Một Triton đang tìm cách thuần phục chú ngựa bất kham, Triton kia thổi chiếc tù và huyền thoại – tiếng tù và có thể khiến các khổng lồ giật mình khiếp sợ.

Chi tiết. Hình từ trang này

Hai bên Oceanus là hai nữ thần của sự dồi dào và sức khỏe. Cao tít phía trên tầng thượng của Palazzo Poli là bốn bức tượng với các sản vật mùa màng – người thì cầm hoa, người thì cầm bông lúa mạch, người cầm ly rượu với chùm nho, người cầm chiếc sừng sung túc. Bốn vị thần mỗi người một vẻ, nhưng tất cả đều biểu trưng cho sự gắn bó của sự sống và nguồn nước. Không có nước thì cây cối héo quắt, chẳng có bánh mì hay rượu nho, loài người sẽ chết đói…

Chi tiết nữ thần ở đài phun nước Trevi

Nhờ phối cảnh mà nhóm nhân vật của tượng Trevi (ba nam) và nhóm nhân vật của Palazzo Poly (sáu nữ, cộng hai bức phù điêu nhỏ) như hòa làm một, nhưng vẫn thấy rất rõ sự tương phản: các nhân vật nữ thì khoan thai yểu điệu, còn các nhân vật nam thì mạnh mẽ hung hăng. Dù nhìn ở góc độ nào, ba vị nam thần cũng ở trạng thái “arrested movement” – kiểu đang chuyển động thì bị chững lại trong khoảnh khắc.

Hình từ trang này

Để mô tả tốt nhất có lẽ tôi lại phải trích dẫn William Faulkner: ”Mục tiêu của tất cả các nghệ sĩ là bắt giữ chuyển động – sự sống, […] giữ nó đứng im, làm sao để trăm năm sau khi có người nhìn đến, nó lại chuyển động như thể đang sống.”

Đó là đài phun nước Trevi. Còn đài phun nước kia thì thú thật tôi cũng không có ấn tượng lắm (khi nhìn qua ảnh) nên khó có thể cùng bạn chia sẻ về tính Baroque của nó. Mong bạn thông cảm!

*

Anh Nguyễn viết về mỹ thuật:

- Xem tranh: Primavera – mùa xuân huyền bí
- Xem tranh: “Lễ Tấn phong Đức Mẹ Đồng Trinh” – làm sao giải quyết một đặt hàng hóc búa?
- Xem tranh: “Bữa trưa”, hay là cuộc chiến huynh đệ tương tàn
- “Salome” – đã quyến rũ thì thường gây chết người (phần 1)
- “Salome” của Aubrey: Art Nouveau làm đau mắt người giả dối
- Art Nouveau: đường cong, phụ nữ hồ ly, chất liệu lung linh, nhiều nguồn cảm hứng
- Gustav Klimt: nhân vật vàng của Art Nouveau với những trận mưa vàng
- Xem tranh: Portinari Altarpiece – trong lúc chờ Thiên Chúa giáng sinh
- Xem tranh: Portinari Altarpiece: Sinh ra để Chết và Cứu Chuộc
- Mannerism, bài 1: Đứa em hỗn độn và vặn vẹo của Phục Hưng
- Madame X: Ai tai đỏ giơ tay lên
- Rene Magritte: Tỉ mỉ đến lạnh lùng
- Magritte và những ẩn ức về mẹ
- Yayoi Kusama: từ ảo giác đến các hợp đồng lớn
- Màu của đồng tiền: đục nước béo nhà thiết kế
- Liu Ye – người đàn ông trốn trong màu cổ tích
- Futurismo: thiếu thực tế, thiếu “đẹp”, thân Phát-xít, quá nổi loạn, và rồi chết yểu
- Matisse: Màu dã thú cho khổ đau dịu lại
- Xem tranh để học cắm hoa
- Những “dã thú” tiêu biểu của Fauvism
- Nghệ thuật Baroque: huy hoàng, lồ lộ, gây xúc động
- Kuroda Seiki: không vĩ đại nhưng công to
- Xem tranh để đón Phục sinh – phần 1: Sáu bước đến Đồi Sọ
- Xem tranh để biết Phục sinh – phần 2: Mạnh hơn cái chết, lớn hơn cả sự ra đời
- Xem phim để học về hội họa, phần 1: Những cuộc đời như… phim
- Xem phim để học về hội họa, phần 2 – Khi tranh quý là cái nền hồi hộp
- Nhật Bản: khi cắm hoa trở thành một thứ đạo
- Pointillism: những đốm nhỏ làm nên trường phái lớn
- Rococo: qua bao nhiêu ghét bỏ vẫn phù phiếm, mỹ miều
- Nếu vẽ mèo, nên biết mèo đã được vẽ thế nào, trong lịch sử
- “The garden” của Hieronymus Bosch: Khi Lady Gaga của Phục Hưng Hà Lan tưởng tượng
- Neoclassicism -Tân cổ điển: Sắc sảo, thanh thoát, nhẵn bóng, và hoàn mỹ
- Trứng Faberge thần tiên – bằng chứng phù hoa của triều đại Nga hoàng
- Màu trong hội họa: năm câu chuyện có thể bạn chưa biết
- Jean-Auguste-Dominique Ingres: ừ thì “nhân tạo”, ừ thì “lỗi thời”, nhưng mà quá đẹp
- Dada là gì? Là tuyên ngôn lớn dưới một cái tên vô nghĩa
- Xem tranh: Babel – chỉ vì kiêu căng mà phải học ngoại ngữ
- Neo-Dada: mới như Dada, bứt phá như Dada, nhưng đã dịu hơn
- Pre-Raphaelites – khi cái đẹp tình cảm chống lại cái đẹp vô hồn
- Về bức tranh vẽ gia đình Tổng thống Washington của Edward Savage
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 1): Từ Rokeby Venus eo con kiến của Velázquez
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 2): El Greco – người Hy Lạp lẫy lừng nơi đất khách
- Nghệ thuật Tây Ban Nha (bài 3): Goya – người khổng lồ u uất
- Vẽ ông Rolin gặp Đức Mẹ: Jan van Eyck có “lỡm” khách hàng?
- Xem tranh và hang đá Giáng sinh: vì sao lại như thế…
- “Madonna in the Church” của Jan van Eyck: sự vĩ đại trên từng milimet
- Nefertiti: một cái đầu xinh khiến ngàn anh tranh cãi
- Những con vật trong tranh Phục Hưng Bắc Âu: đều là biểu tượng
- “Arnolfini Portrait”: xem tranh như đọc mật mã
- Kinh Kim Cương tại Đôn Hoàng: công kẻ tinh ranh, tội ông ngớ ngẩn
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 1)
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 2)
- Trộm tranh từ A đến Z (phần 3)
- Thánh Christopher: kẻ bơ vơ cõng Chúa và cả thế giới qua sông
- Tại sao nói đài phun nước Trevi là theo phong cách baroque?
- THE VEILED CHRIST: tấm vải liệm bằng đá hay bằng vải?
- GHOST CLOCK: Khi không còn thời gian, gỗ cũng dịu như vải
- Ngoài ăn gelato và shopping ở Rome, đừng quên xem tượng Bernini

Ý kiến - Thảo luận

5:54 Tuesday,13.12.2016 Đăng bởi:  Anny
Chân thành cảm ơn tác giả Anh Nguyễn về bài viết tuyệt vời. Anny may mắn được sống và làm việc ở Rome, nhưng quả thực bấy lâu đi qua cũng chỉ nhìn như một đài phun nước bình thường vậy vì ở Rome có nhiều đài phun nước quá. Nay được hiểu biết thêm thấy trân trọng hơn.
Chúc tác giả một tuần vui vẻ.
...xem tiếp
5:54 Tuesday,13.12.2016 Đăng bởi:  Anny
Chân thành cảm ơn tác giả Anh Nguyễn về bài viết tuyệt vời. Anny may mắn được sống và làm việc ở Rome, nhưng quả thực bấy lâu đi qua cũng chỉ nhìn như một đài phun nước bình thường vậy vì ở Rome có nhiều đài phun nước quá. Nay được hiểu biết thêm thấy trân trọng hơn.
Chúc tác giả một tuần vui vẻ. 
15:23 Saturday,10.12.2016 Đăng bởi:  admin
@Anh Nguyễn: Soi sửa lại rồi nhé, cảm ơn bạn
...xem tiếp
15:23 Saturday,10.12.2016 Đăng bởi:  admin
@Anh Nguyễn: Soi sửa lại rồi nhé, cảm ơn bạn 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp