Nghệ sĩ Việt Nam

Một triển lãm đôi tại Huế rất nên xem 05. 04. 12 - 7:38 am

Bài và ảnh: Tú Miu

 

.

 

VĂN TẾ THẬP LOẠI CHÚNG SINH
Triển lãm các tác phẩm của nhà điêu khắc Điềm Phùng thị và họa sĩ Tô Bích Hải

Tại Nhà trưng bày nghệ thuật Điềm Phùng Thị, số 1 đường Phan Bội Châu, Huế
Khai mạc: 16h00 ngày 2. 4. 2012
Triển lãm kéo dài đến cuối tháng 5. 2012

.

Nhà Trưng bày nghệ thuật Điềm Phùng Thị là một ngôi biệt thự nằm ở đầu đường Phan Bội Châu. Trong triển lãm này, Nhà trưng bày công bố 26 tác phẩm điêu khắc của cô Điềm Phùng Thị bằng chất liệu đá ngọc, kim loại, sơn mài cỡ nhỏ. Những tác phẩm này đã làm tăng thêm số lượng hiện vật quý giá đang được trưng bày ở đây lên con số hơn 400. Bên cạnh đó, họa sĩ Tô Bích Hải giới thiệu 50 tác phẩm tượng độc đáo được tái sắp đặt và 17 tranh làm từ phương pháp xoa rập trên đá.

Đây là tấm pa-nô được treo trước cổng ra vào nhà Trưng bày.

 

Nhưng vào trong khuôn viên thì lại là một pa-nô trông hoàn toàn khác, có thể gọi là rất quê mùa tuy với chủ ý trang trọng.

 

Trước giờ khai mạc, họa sĩ Tô Bích Hải vẫn đang tự tay bổ sung những chi tiết còn thiếu cho buổi triển lãm.

 

Họa sĩ chăm chút cho từng chi tiết của buổi triển lãm, từ chiếc thảm đỏ trải ở lối ra vào.

 

Đi cùng họa sĩ là nhà thơ Vũ Phán. Hai người bạn quen biết nhau khi nhà thơ Vũ Phán sang Pháp đọc thơ về con quạ.

 

Trong lúc chờ khai mạc, họa sĩ Tô Bích Hải và nhà thơ Vũ Phán rất chu đáo khi nói chuyện với khách. Mỗi bức tranh đi kèm với một đoạn thơ của Nguyễn Du dán bên cạnh. Họa sĩ luôn giải thích cặn kẽ từng câu hỏi thắc mắc từ phía người xem. Nếu có bạn nào chưa rõ nghĩa trong những câu thơ Nguyễn Du (in kết hợp tranh của họa sĩ), nhà thơ Vũ Phán sẽ giải thích sâu hơn.

 

Từ 15h00, khách đã bắt đầu đến. Trong hình là sư thầy Trí Năng làm việc tại trung tâm Văn hóa Phật Giáo Liễu Quán Huế đi cùng họa sĩ Võ Xuân Huy.

 

Họa sĩ Tuyết Mai (áo trắng đeo túi xách)

 

Trong lúc đợi, mọi người xem các điêu khắc trên rường cột cũ của nghệ sĩ Tô Bích Hải.

 

.

 

.

 

Đúng 16h00, khai mạc. Khách ngồi kín hết các hàng ghế.

 

Ông Phan Tiến Dũng – Giám đốc sở Văn Hóa Thể Thao và Du lịch phát biểu, rằng triển lãm này nhằm hưởng ứng Năm du lịch quốc gia Duyên Hải Bắc miền Trung và Festival Huế 2012. Trong dịp này, nghệ sĩ Điềm Phùng Thị có 26 tác phẩm được chuyển từ Pháp, thành phố Hồ Chí Minh về Huế – nơi bà đã gắn bó trong sáng tạo nghệ thuật và nơi bà yên nghỉ vĩnh hằng. Theo ông, những tác phẩm quý giá này lần đầu tiên được giới thiệu, cho thấy một tài năng đã thâu tóm trong tác phẩm của mình tinh thần văn hóa Á, Âu thật nhuần nhuyễn, vừa trinh nguyên, giản dị, vừa rất gạn lọc và khoa học. Phần họa sĩ Tô Bích Hải có 17 bức tranh lớn và 50 bức tượng mang dáng dấp của những bức tượng nhà mồ Tây Nguyên, được thể hiện trên những vì kèo, cột cũ của nhà rường xứ Huế… Sau lời phát biểu, ông tặng hoa chúc mừng họa sĩ Tô Bích Hải.

 

.

Sau khi nhận hoa chúc mừng từ ông Phan Tiến Dũng và ông Phan Công Tuyên – trưởng ban Tuyên giáo Thừa Thiên Huế, họa sĩ Tô Bích Hải lên phát biểu. Bà nói, trong bao năm sống ở nước ngoài, các tranh họa và điêu khắc của bà đều mang ý nghĩa tìm cội nguồn, xót xa vì sự xa cách của quê hương. Ở Paris, hai bạn của bà là nghệ sĩ Điềm Phùng Thị và nghệ sĩ Lê Bá Đảng đã truyền lại cho bà tình yêu xứ Huế và đã khuyên bà: “Thể nào một ngày kia Bích Hải cũng phải về xứ Huế để trình bày các tác phẩm.”

Bà nói, năm 2008, nghệ sĩ Lê Bá Đảng bảo, năm nay Bích Hải phải về Huế để triển lãm trong Festival. Bà kể lại: “Ngày đầu tiên khi đi tìm gỗ để khắc, như có một bàn tay ai đó dắt tôi đến đúng chỗ một người chuyên mua bán nhà rường cũ. Tôi liền nhìn thấy các cột gỗ xưa đã cũ đầy vết sống chết của bao đời truyền lại trong các ngôi nhà ấy. Một tháng sau, tại Festival 2008 tôi đã trình bày gần 98 tác phẩm để tưởng nhớ các linh hồn đã khuất.

17 bức tranh vẽ được trình bày tại đây, theo bà, chỉ là một phần trong 100 tác phẩm bà đã sáng tạo với cách thức miệt mài trên dấu đá trong vòng 25 năm tại Pháp. Những tác phẩm này chưa hề công bố ở nước ngoài.

Về cách thức làm việc, trong lời tự bạch in trong catalogue, bà cho biết: “Tôi lấy giấy mỏng, loại mỏng như lụa, hay loại giấy dó, đặt lên mặt đá, căng như tang trống, căng như chính tai mình đang ngóng nghe. Và bút chì dưới tay tôi cứ thế nhè nhẹ làm lộ lên nét của đá, trông như chữ viết người xưa hàng bao thế kỷ…

Và trong lúc làm công việc tỉ mỉ ấy, “miệt mài trên những đá xưa đã có dấu vết, tìm cách nào đưa về thế giới tâm linh” bà chợt nhớ tới Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du.

Cắt băng khai mạc: Ông Phan Tiến Dũng – Giám đốc sở VHTT&DL tỉnh Thừa Thiên Huế, ông Phan Công Tuyên – UVTV Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh ủy tỉnh Thừa Thiên Huế; ông Ngô Hòa – Phó chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, Trưởng ban Tổ chức Festival Huế; họa sĩ Đặng Mậu Tựu – Chủ Tịch Hội Liên hiệp VHNT Thừa Thiên Huế. Tức là toàn quan chức nhé, không có người bạn nghệ sĩ nào của cô Hải tại Huế lên cắt băng cùng.

 

Sau đó mọi người vào xem triển lãm. Nhà thơ Vũ Phán say sưa đọc những câu thơ họa sĩ trích từ “Văn tế thập loại chúng sinh” và được dán bên dưới mỗi bức tranh.

 

.

Thí dụ như bức tranh này sẽ đi kèm với khổ thơ sau:

Tiết tháng 7 mưa dầm sùi sụt

Toát hơi may lạnh buốt sương khô
Não người thay đổi chiều thu,
Ngàn lau nhuốm bạc lá ngô rụng vàng…

.

Bức này thì đi với khổ này:

Hương lửa đã không nơi nương tựa

Hồn mồ côi lần lữa bấy niên
Còn chi ai khá, ai hèn
Còn chi mà nói ai hiền ai ngu!…

Có dàn nhạc chơi nhạc cụ dân tộc đệm lời đọc thơ cho nhà thơ Vũ Phán, giúp cho không gian triển lãm thêm phần thi vị.

 

Về tranh, họa sĩ Tô Bích Hải có phương pháp sau: dùng giấy mỏng áp lên các bề mặt đá, sau đó dùng bút chì cà nhẹ lên bề mặt giấy để làm hiện ra những đường nứt nẻ, nhẵn mòn, khắc vạch của đá. Công đoạn tiếp theo là phóng lớn chúng lên một loại giấy mỏng, kích thước lớn, sau đó tạo hình trực tiếp theo ý tác giả. Mỗi bề mặt lại cho hiện hình những cấu trúc khác nhau, từ đó gợi ý cho họa sĩ tiếp tục dùng bút chì, phấn tiên phát triển các ý tưởng. Có thể nói, tác giả đóng vai trò như người “kể chuyện” hoặc “giải” các ẩn ngữ của thời gian trên đá.

 

Một số người sau khi xem tranh đã đến đọc cuốn lưu bút được họa sĩ Tô Bích Hải đưa từ Pháp sang, ghi cảm nhận của người dự triển lãm “Văn tế…” khi nó diễn ra tại Pháp.

 

Dự triển lãm hôm nay thấy có họa sĩ Phan Thanh Bình – Hiệu trưởng trường Đại học Nghệ thuật Huế và PGS. họa sĩ Vĩnh Phối (cầm tệp giấy trắng).

 

Có nhà văn Tô Nhuận Vỹ (áo đen).

 

Một tiếng đồng hồ sau khai mạc, phòng triển lãm đã vãn người, nhưng lại có thêm những vị khách Tây tuy đến muộn nhưng xem rất kỹ từng bức tranh.

 

Ngoài sân, sinh viên trường đại học Chieng Mai (Thái Lan) chụp hình lưu niệm cùng họa sĩ Đặng Mậu Tựu và Phan Thanh Bình.

 

Trong nhà, họa sĩ Tô Bích Hải vẫn tiếp tục nhận những lời chúc mừng của bạn bè. Đến tối khoảng 21h30 tác giả có mời một số người thân quen đến nghe nhà thơ Vũ Phán đọc thơ và mời một vị sư thầy tụng kinh cầu siêu cho các linh hồn của thế giới bên kia.

 

Về phần triển lãm các tác phẩm của nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị: các tác phẩm được chuyển về từ Pháp và Sài Gòn đến, đặt trong hai tủ kính khóa cẩn thận, ngay lối đi vào. Tuy nhiên chụp ảnh thì rất khó vì lóa kính.

 

“Nghĩa trang”

 

“Chim hòa bình”

 

“Trìu mến”

 

“Trẻ em ngồi”

 

Riêng tác phẩm Trái đất được đặt trang trọng ngay chính giữa phòng, xung quanh là nến đỏ và hoa tươi. Trái đất, Nhựa tổng hợp, 77 cm x 77cm x 77 cm, 1964.

 

Vậy là triển lãm này đã làm được nhiều việc hữu ích: vừa để kỷ niệm 10 năm ngày mất của nhà điêu khắc tài danh xứ Huế từng được ghi danh vào Từ điển LaRousse: Nghệ thuật thế kỷ XX, vừa làm sống lại một phòng trưng bày nghệ thuật đang là một không gian bị lãng quên, với hy vọng sau này các thế hệ nghệ sĩ tài năng sẽ đến đây tổ chức thêm những triển lãm mới, như họa sĩ Tô Bích Hải đang làm, và như khi sống nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị từng ước mơ.

Tiếc là hôm khai mạc triển lãm này, nghệ sĩ trẻ ở Huế đâu không thấy xuất hiện…

 

 

*

Bài liên quan:

– 2. 4: Triển lãm VĂN TẾ THẬP LOẠI CHÚNG SINH (Bản cập nhật)
– Một triển lãm đôi tại Huế rất nên xem

 


Ý kiến - Thảo luận

11:33 Thursday,5.4.2012 Đăng bởi:  IQ ABC
Xem triển lãm về, tối không ngủ được vì...sợ. Rõ biết là dụng ý nhắc nhở người đương thời nhớ đến các chư vị tiền nhân. Nhưng sao một triển lãm nghệ thuật lại trở thành 1 buổi cúng cầu siêu hè?
Phải chăng nghệ thuật ngày nay đã phát triển đến thế?
...xem tiếp
11:33 Thursday,5.4.2012 Đăng bởi:  IQ ABC
Xem triển lãm về, tối không ngủ được vì...sợ. Rõ biết là dụng ý nhắc nhở người đương thời nhớ đến các chư vị tiền nhân. Nhưng sao một triển lãm nghệ thuật lại trở thành 1 buổi cúng cầu siêu hè?
Phải chăng nghệ thuật ngày nay đã phát triển đến thế? 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Tản mạn chuyện tượng đài
và đài kỷ niệm

Bài & ảnh: Họa sĩ Đỗ Đức

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp