Văn & Chữ

Nghĩa của tiếng Việt: Đỗ và Đậu. Chưng và Chưng cất 04. 03. 15 - 6:00 pm

Cùng học tiếng Việt

1.
Mới Tết xong, mở tủ lạnh ra thấy còn bánh chưng, nhìn lên tủ thấy còn chai rượu, ta tìm hiểu nghĩa hai từ này nhé: ChưngChưng cất.

Từ chưng là một từ gốc Hán, có nghĩa là bốc hơi. Nghĩa phái sinh là hấp, hoặc luộc lâu, nghĩa là dùng nước nóng/hơi nước để nấu chín thức ăn.

Từ này có thể bắt gặp trong từ ghép chưng cất. Cất nghĩa là đun chất lỏng lên rồi làm lạnh để nó hóa lỏng trở lại, chất lỏng thu được sẽ sạch hơn vì loại bỏ được những chất tạp. Ví dụ: cất rượu, nước cất… Từ ghép này không phải từ gốc Hán. Người Tàu dùng chữ chưng lưu để gọi quy trình distillation này.
 

“Chưng cất”, đun nước để lấy nước cất, tranh khắc của Philip Galle 1537-1612

 

Tranh vẽ hai người thợ làm cho một nhà giả kim đang chưng cất một quy trình phức tạp để thu được aqua vitae (cách gọi trong giả kim của một hỗn hợp rượu/nước). Hình trích trong sách Liber de arte Distillandi (Sách về nghệ thuật Chưng cất) của Hieronymus Brunschwig, in tại Strassburg năm 1512.

Từ chưng còn xuất hiện trong bánh chưng, nghĩa là bánh được nấu bằng cách cho vào nồi lớn, luộc trong thời gian lâu.
 

Nguyễn Trần Minh Hạnh, lớp 6E, Quảng Ngãi, “Hải quân đón Tết ở Trường Sa”, tả cảnh luộc bánh chưng

2.
Mở bánh chưng ra thấy đậu, ta đi tiếp hai từ Đậu và Đỗ nhé.

Từ đậuđỗ khi dùng để chỉ giống thực vật (legume) vốn từ chữ Hán 豆.
 

“Đậu” viết đùa trong chữ Hán

 

Cái từ trên chỉ thứ thực vật này đây: đậu/đỗ. Tranh của Liene Liepiņa


Đậu
đỗ là hai âm đọc Hán Việt của chữ này.

Cả đỗđậu trong tiếng Việt, bất kể dùng theo nghĩa nào cũng đều có thể thay thế cho nhau.

Hạt đỗ cũng là hạt đậu

Bãi đỗ xe cũng là bãi đậu xe

Thi đỗ cũng là thi đậu.

Nhiều khả năng việc dùng lẫn lộn hai biến âm này đã ảnh hưởng tới động từ đậu/đỗ – nghĩa là “dừng lại”.

Chắc chỉ có môt số ít trường hợp không tráo qua lại được như đậu hũ/đậu phụ (tàu hũ – âm tàu cũng là một cách đọc chữ 豆 nhưng không phải cách đọc Hán Việt), hoặc củ đậu (tức là củ sắn như ở miền Nam gọi).

*

Các bạn xem thêm về các từ khác ở FB Cùng học tiếng Việt nhé

Ý kiến - Thảo luận

11:02 Thursday,13.7.2017 Đăng bởi:  admin

@ Linh linh: Soi không đưa cmt của bạn lên vì vô học, vô văn hóa. Đi tìm những trang thích hợp với trình độ mà đọc đi nhé, cố vào những trang kiểu này đọc làm gì cho nó tự ti mà sinh hằn học. Tội nghiệp!


...xem tiếp
11:02 Thursday,13.7.2017 Đăng bởi:  admin

@ Linh linh: Soi không đưa cmt của bạn lên vì vô học, vô văn hóa. Đi tìm những trang thích hợp với trình độ mà đọc đi nhé, cố vào những trang kiểu này đọc làm gì cho nó tự ti mà sinh hằn học. Tội nghiệp!

 
9:33 Friday,6.3.2015 Đăng bởi:  Bop
"Bác Zời-Ơi chả-may bị đậu-mùa từ nhỏ nhưng nom vẫn tươm lắm"
không thể thay =
"Bác Zời-Ơi mắc bịnh ĐỖ-mùa ,,, nom vẫn tươm lắm" :)))
...xem tiếp
9:33 Friday,6.3.2015 Đăng bởi:  Bop
"Bác Zời-Ơi chả-may bị đậu-mùa từ nhỏ nhưng nom vẫn tươm lắm"
không thể thay =
"Bác Zời-Ơi mắc bịnh ĐỖ-mùa ,,, nom vẫn tươm lắm" :))) 

(Đề nghị gõ chữ tiếng Việt có dấu và không viết tắt)

Nói qua một tí về múa vậy

Nghệ sĩ Trần Lương

Tìm kiếm

Tiêu đề
Nội dung
Tác giả

CMT mới nhất

» Xem tiếp